جهش تولید | پنج‌شنبه، ۱ آبان ۱۳۹۹

گلشن نیاوران - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

گلشن نیاوران

Loading the player...

فتحعلي شاه قاجار براي تفريحات تابستاني خود دستور مي دهد تا در منطقه اي خوش آب و هوا خارج از شهر تهران که وسعتي بسيار کمتر از امروز داشت باغي مصفا بسازند. درکنار روستايي که «گُرده وي» يا «گُرده به»خوانده مي شد و در نياوران امروز قرار داشت به جاي نيزاري که در همسايگي روستا واقع بود باغ را ساختند. باغ ييلاقي فتحعلي شاه که در جاي نيزار ايجاد شد را «ني آوران» ناميدند که بعدا به نام «نياوران» مشهور شد. محمد شاه نيز در همين باغ بناي کوچک و ساده اي بنا کرد و به دنبال او ناصرالدين شاه «کاخ صاحبقرانيه» را در اين باغ ساخت. آخرين بنايي که در دوران قاجار در اين باغ ساخته شد مشهور به کوشک احمدشاهي است.

در زمان حکومت پهلوي دوم، برخي از بناهاي کوچک اين باغ تخريب شد و کاخ اختصاصي نياوران با سبکي مدرن جهت سکونت وي و خانواده اش ساخته شد.

اکنون محوطه کاخ شامل کاخ اختصاصي نياوران، کاخ صاحبقرانيه، کوشک احمدشاهي و گلخانه ها و مدرسه اختصاصي پهلوي مي باشد
در سال 1357 اين کاخ توسط نيروهاي انقلابي تسخير شد و در سال 1360 به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي تحويل داده شد.

با آغاز حكومت قاجارها، آقا محمد خان قاجار بنيانگذار حكومت قاجار و فتحعلي شاه كه بعدا جانشين او شد، باعث دگرگوني شهر تهران شدند. شهر تهران زير نظر فتحعلي شاه (1834-1797) دوباره احياء شد. او اقامتگاه سلطنتي را تزيين كرد و دستور ساخت محل سكونتي به نام بادگير و اندرونيش را در آنجا داد.
کاخ نياوران

گستردگي شهر تهران از قرن نوزدهم آغاز شد. فتحعلي شاه و جانشينانش تعدادي باغ در شمال تهران بر دامنه‌هاي رشته كوه البرز بنا كردند كه بعدها منطقه ييلاقي شمال تهران را تشكيل داد. يكي از اين كاخ‌هاي سلطنتي كوهپايه‌اي كاخ نياوران است كه گذار زماني طولاني به درازاي يكصد و شصت سال در دوران پرفراز و نشيب تاريخ معاصر ايران، وقوع حوادث گوناگون و برگزاري مجالس، مراسم و مناسبت‌هاي بسيار در عرصه كاخ باشكوه "صاحبقرانيه"، اين عمارت عظيم ييلاقي پادشاهان قاجاري را به مثابه فضايي شاخص در صحنه وقايع سياسي دو قرن اخير در ايران مطرح مي‌نمايد.

قصر نياوران در باغي در دهكده نياوران ساخته‌شد، فتحعلي شاه و محمدشاه هريك منزلگاه ييلاقي در اين مكان ساخته‌بودند و ناصرالدين شاه با تخريب آن، خود قصر نياوران را ساخت. در سي‌امين سال حكومت ناصرالدين شاه، قصر نياوران به قصر صاحبقرانيه تغيير نام داد. زيرا در آن زمان هر سي سال يک قرن به حساب مي آمد و ناصرالدين شاه به همين دليل خود را صاحب قران ناميد و نام اين کاخ را صاحبقرانيه نهاد. اولين بناي قصر نياوران در سال 1267 هـ . ق آغاز شد. اين قصر در سال‌هاي بعد، بار ديگر ساخته‌شد و يا در شكل ظاهري آن تغييرات عمده‌اي لحاظ گرديد.   همانگونه كه ذكر شد، در سال 1267 هـ . ق ناصرالدين شاه دستور داد عمارت جديد سلطاني را در قصبه نياوران بنا كنند و بازاري مشتمل بر يكصد باب دكان در نياوران بسازند.
در سال 1268 هـ . ق ناصرالدين شاه دستور عزل ميرزا تقي خان اميركبير از صدارت را داد و و به جاي وي ميرزا آقاخان اعتمادالدوله به صدارت نشست. در همين سال در قصر نياوران مراسم سلام عيد فطر به طور رسمي صورت گرفت و تشريفات رسمي نظام انجام شد و براي اولين بار در اين قصر هيئت‌هاي خارجي به حضور ناصرالدين شاه رسيدند. با برگزاري اين مراسم با شكوه، قصر نياوران در كنار قصرهاي ديگر ناصري قرار گرفت. بدين ترتيب اين قصر درست در سالي كه مدرسه دارالفنون افتتاح گرديد، مورد استفاده ناصرالدين شاه قرار گرفت. هرچند قبل از اتمام كارهاي ساختماني آن، ناصرالدين شاه بارها در آن بيتوته كرده بود. كاخ موزه نياوران

بناي كاخ اصلي نياوران در سال 1346 ش به اتمام رسيد. اين كاخ در سال 1347 ش مورد بهره‌برداري قرار گرفت. بناي رفيع و زيباي كاخ نياوران و همچنين تزيينات هنرمندانه‌اي كه در ساخت آن به كار رفته مانند گچبري و كاشيكاري‌هاي درون و بيرون بسيار چشمگير و قابل توجه است. اين بنا داراي چند طبقه است.
کاخ نياوران

ورودي بنا در ضلع جنوبي قرار دارد که به وسيله چندين پله از کنار حوض بيضي شکل پوشيده از کاشي، به کوشک منتهي مي شود .

طبقه همکف اين عمارت شامل يک هال با حوضي از جنس مرمر در وسط مي باشد و 6 اتاق و 2 راهرو در اطراف آن قرار دارند. اشياء تزئيني از جنس نقره، برنز، عاج، چوب، هدايايي از کشورهاي مختلف مثل هند، تابلوهاي نقاشي و گوبلن و نشانها و مدالها در اين فضا به نمايش در آمده است همچنين ويتريني شامل اشياء و سنگهاي معدني تزئيني، سنگي از کره ماه و چندين فسيل گياهي و حيواني در معرض ديد قرار دارند .

طبقه دوم عمارت از يک سالن مرکزي و ايوان سرتاسري چهارطرفه تشکيل شده است. در چهار طرف سالن مرکزي که به عنوان اتاق موسيقي استفاده مي شد، قفسه چوبي ويترين دار نصب شده است. دور تا دور ايوان را 6 ستون با مقطع مربع قطور با نماي آجري بدنه و 26 ستون مدور با نماي گچي فرا گرفته است. نقش شير و خورشيد گچبري شده بر پيشاني ديواره ضلع شمالي ايوان به چشم مي خورد .

بعد از انقلاب اسلامي، اين كاخ به ميراث فرهنگي سپرده شد و در سال 1365 در آن به روي مردم باز شده است. اين مجموعه از كاخ صاحبقرانيه، موزه جهان‌نما و كوشك احمد‌شاهي تشكيل شده است.