جهش تولید | دوشنبه، ۵ آبان ۱۳۹۹

کلیسای بیت اللحم (بیدخم) جلفای اصفهان - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

کلیسای بیت اللحم (بیدخم) جلفای اصفهان

Loading the player...


کلیسای بیت اللحم
کلیسای بیت اللحم یا بیدخم ساختمان آن به سال 1036 هجری قمری تا 1065 هجری قمری (1627 تا 1647 میلادی ) طول کشیده است. کلیسای مریم و بیت اللحم در میدان جلفا و به فاصلة‌کمی از هم قرار دارند.
از مهمترين كليساهاي تاريخي جلفا در دوره شاه عباس مي‌باشد. اين كليسا در ميدان جلفا و خيابان نظر واقع شده و آن را يكي از تجّار ارمني به نام «خواجه پطرس» با سرمايه خود ساخته است. در داخل آن تزئينات زيبايي اعم از تابلو نقاشي زندگاني حضرت مسيح و نقاشيهاي ديگر وجود دارد. سقف آن مذهّب و گنبد جالب آن تماشايي است . سردر کليسا کتيبه ای دارد که سال 1627 ميلادی برابر با 1036 هجری را نشان می دهد. تزئينات طلاکاری کليسای بيت اللحم بسيار زيبا و جالب توجه است.
از مهمترين كليساهاي تاريخي جلفا در دوره شاه عباس مي‌باشد. اين كليسا در ميدان جلفا و خيابان نظر واقع شده و آن را يكي از تجّار ارمني به نام «خواجه پطرس» با سرمايه خود ساخته است. در داخل آن تزئينات زيبايي اعم از تابلو نقاشي زندگاني حضرت مسيح و نقاشيهاي ديگر وجود دارد.

سقف آن مذهّب و گنبد جالب آن تماشايي است. سردر کليسا کتيبه ای دارد که سال 1627 ميلادی برابر با 1036 هجری را نشان می دهد. تزئينات طلاکاری کليسای بيت اللحم بسيار زيبا و جالب توجه است.
در زمان شهرياري صفويان بعلت وجود امنيت و آرامشي كه در سايه كفايت و درايت برخي از سلاطين اين سلسله در مملكت ما بوجود آمده بود امر تجارت و داد و ستد رونقي بسزا يافت و ثروت و مكنت فراواني نصيب سوداگران ايراني شد.
در تجارت پرمنفعت ابريشم برادران ارمني ما بيش از ديگران سهيم بودند و در معامله و داد و ستد اين كالاي ارزنده و گرانبها سود سرشاري ميبردند، زمامداران آنزمان ايران با وجود تعلق خاطري كه بآيين تشيّع داشتند عليرغم تعقيب مذهبي كه در محيط اجتماعي آن دوره حكمفرما بود، نسبت به ارامنه كمال محبت و علاقه را مبذول ميداشتند و براي اينكه گزندي بآنها نرسد بصدور فرامين متعددي اقدام ميكردند  و تسهيلات لازم را براي تجارت آنها فراهم مي نمودند …
يكي از بازرگانان ارمني كه در اين زمان بعلت فوق، ثروت و دارائي هنگفتي بدست آورده بود خواجه پطروس نام داشت، اين تاجر پولدار و در عين حال خيّر براي اينكه نام نيكي از خود و خانواده اش بيادگار بگذارد مصمم شد براي همكيشان ارمني (گريگوري – ارتدكس) خويش نمازخانه و عبادتگاه مناسبي ايجاد كند باين منظور اقدام بساختن كليساي بزرگي در جلفا كرد كه هم اكنون پس از گذشت قريب به سه قرن و نيم همچنان پابرجاست
كليساي عظيم بتلهم (بدخم – بيدخم – بيدخهم) يادآور اقدام اين مسيحي ثروتمند و مؤمن است. مقبره خواجه پُطرس و خانواده اش در محوطه كليسا و در ضلع غربي آن واقع شده و سنگ قبر مرمرينش با خطوط ارمني جلب نظر هر بيننده را مينمايد.
از طرف كليساي بتلهم براي آشنائي بيشتر بازديدكنندگان با پيشينه تاريخي آن مطالبي بزبان فارسي و يك زبان خارجي بشرح زير نگاشته شده است:
« اين كليساي زيباي منقّش در سال 1628 ميلادي توسط خواجه پتروس بنا گرديده است نامبرده يكي از خادمين درگاه الهي بود و براي ملت ارمني خدمات ديگري نيز نظير اين انجام داده است، نقاشي هاي اين كليسا تا امروز بطوري محفوظ مانده كه كاملاً بنظر مي رسد به زعم خواجه اوتيك برادرش باني كليساي مريم5 اين كليسا را بنا كرد تا اغلب نماز روزانه خود را در اينجا برگزار نمايد آرامگاه او در سمت غربي كليسا در اطاقي با مقبره خواجه لوكاس پسرش و پسر خواجه لوكاس واقع  …. شعر :
بخواب آرام اي فرزند اَرمَنْ     به پهناور زمين ملك ايران
بسي كردي تو بهرملت  خويش     بنا كردي كليسائي تو اينسان
خداوندت دهد پاداش اين كار     روانت جاودان ماناد شادان»
كليساي بِتِلْهم در بين كليساهاي دوازده گانه جلفا6 داراي رفيع ترين و بزرگترين گنبد است كه از فواصل دور (جاده شهرضا) گنبد آجري دو پوشه آن بدون هيچ تزييني در ميان درختان فراوان و انبوه شهر اصفهان خودنمائي ميكند، قطر پي و ديواره بنا بسيار زياد و در بعضي جاها بچندين متر ميرسد. در ضلع غربي گنبد و بفاصله كمي جايگاه مسقّف ناقوس كليسا قرار دارد كه با كاشي زينت يافته است.
براي اينكه بقدمت كليسا پي ببريم لازمست نخست از كتيبه كوچك سر در جنوبي ديدن كنيم مضمون اين كتيبه كه بخط ارمني است از اينقرار است:
« از ما هدسي خواجه پطروس كه مرد نيكي بود در پيشگاه خداوند بدعاي خير ياد كنيد، وي اين كليسا را بهزينه خود براي جاويدان كردن نام خويش و پدرش ولي جان و مادرش شوشان و خانواده اش در تاريخ 1077 بنا كرد. (تاريخ 1077 كه در اين كتيبه ذكر شده بسال ارمني و برابر با سال 28 – 1627 و 1036 هجري قمري) در ذيل اين كتيبه بخط ارمني عبارت زير نوشته شده است:
حجاري شد توسط كشيش هوانس گالستانيان در سال 1298 ارمني (1894 ميلادي و 1265 هجري)7 در داخل كليسا و اطراف محراب آن چندين كتيبه كوچك و بزرگ بزبان ارمني بچشم مي خورد كه در بيشتر آنها باني كليسا (خواجه پطرس) از همكيشان خود توقع و التماس دعا دارد …
نماي خارجي كليسا بهيچوجه جالب و تماشائي نيست، بناي عظيم گلي و آجري آن كه گرد و غبار صدها سال را بر چهره دارد نظر عابرين خيابان نظر8 را بسوي خود جلب نمي نمايد، ولي آنزمان كه بدرون كليسا گام مي نهيم و با تحسين و ستايش بتابلوهاي زيبا و كهنسال آن كه بر ديوار و سقف منقش است چشم ميدوزيم باشتباه خود پي مي بريم و از بي توجهي اوليه خويش نسبت بدان متأسف مي شويم.        

نقاشي ها و تصاوير آبرنگ درون كليسا و محراب آن، چگونگي زندگاني كوتاه و پرماجراي حضرت عيسي و برخي از پيامبران را براي بينندگان مجسم مينمايد9 .
ازاره بنا از كاشي هائي است در زمينه لاجوردي با گل و بته و تصاوير بلبل و لك لك و قوچ و يا بز كوهي برنگهاي سبز و ليموئي كه در سال 1144 هجري مطابق با 1732 ميلادي ايجاد شده است.
اندك روشنائي درون كليسا بوسيله 9 پنجره زير گنبد تأمين ميشود …
درون كليسا تصوير خواجه پطروس را قرار داده اند كه لباس مردم عهد صفويه را در بر كرده است. بالاتراز تابلوها تزيينات جالب و فريبنده زير گنبد بنظر ميآيد كه يادآور مهارت و چيره دستي هنرمندان زمان هاي گذشته است. پنجره بزرگ ضلع جنوبي كليسا كه داراي شيشه هاي الوان است بر زيبائي آن ميافزايد.
تابلوهاي نقاشي محراب اخيراً بوسيله چند تن از هنرمندان مرمت شد و زيبائي پنهاني خود را آشكار ساخت.
كليساي بتلهم در سال 1316 زمان (سلطنت مظفرالدينشاه قاجار) مطابق با سال 1899 ميلادي بوسيله جمعي از ارامنه ثروتمند مقيم هند و زير نظر هوسپ آبكاريان تعمير شد نام اشخاص و مؤسساتي كه در اين امر خير پيشقدم بوده اند بزبان ارمني در قسمت فوقاني در ورودي اصلي كليسا كه در قسمت مغرب است ذكر شده است.
در سالهاي اخير اين كليساي بزرگ احتياج به تعميرات اساسي داشت زيرا بدنه و ديوارهاي اطراف آن رو بويراني ميرفت و گنبد آن در بعضي جاها ترك برداشته بود خوشبختانه وزارت فرهنگ و هنر در سال جاري (1350) اقدام اساسي را در اين زمينه آغاز كرد و تاكنون قسمتي از تعميرات انجام شده است و با بكاربردن تيرآهن و آجر و سيمان در ديواره كليسا كه امكان ريزش و خرابي داشت باستحكام و مقاومت آن افزوده اند..