جهش تولید | پنج‌شنبه، ۱ آبان ۱۳۹۹

مسجد جامع میرپنج - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

مسجد جامع میرپنج

مسجد جامع میر پنج محمد آباد
این بنای زیبا در مرکز شهر و در مجاورت حسینیه شهر قرار گرفته و بنام مسجد میر پنج معروف است ، ساختمان این مسجد در حدود سال های 1310 هجری قمری به کوشش حاج میرزا عبد الحسین خان میرپنج محمد آبادی و توسط استاد میرزا زین العابدین معمار  به پایان رسید . این مسجد دارای پلانی به شکل مربع مستطیل ( تصویر شماره   ) در جهت شمال شرقی – جنوب غربی و از نوع دو ایوانی و در یک اشکوب بنا شده است . فضاهای متنوع در دور تادور صحن آن قرار گرفته اند. اصلیترین قسمت مسجد جبهه جنوبی آن است که مشتمل بر ایوان با نمای قوس 5 و 7 و دو ورودی ( کفش کن ) در طرفین آن می باشد که به فضای زیر گنبد و گلدسته ها متصل است . در داخل فضای آجریگنبدخانه دیوارها توسط یک دوال به دو قسمت شده اند و برای تبدیل پلان مربع به شکل گنبدخانه به دایره بین چهار لنگه طاق ورودی ها و محراب از هشت پا باریک استفاده شده و بدین ترتیب پلان مربع به دوازده ضلع و سپس به دایره تبدیل شده است . در دورتادور گنبد شانزده نورگیر با قوس هلالی نور این قسمت را تأمین می کنند ، ارتفاع گنبد در حدود 15 متر و بصورت دوپوش احداث شده است و فضای بین دو گنبد به محل زندگی کبوتران تبدیل شده است . شبستان اصلی مسجد در جبهه جنوب شرقی واقع شده است این شبستان که به شبستان تابستانه نیز معروف است ستوندار با سقف طاق و چشمه پوشش یافته و چشمه ها بصورت خفته و راسته آجرکاری شده است . این شبستان بر روی 16 ستون سنگی که فاصله هریک از یکدیگر در حدود 5/3 متر می باشد احداث شده و گفته می شود  در زمان ساخت مسجد جهت جابجائی ستون های سنگی به دستور حاج میرزا عبد الحسین خان چندین گاو سیستانی و یک ارابه باربری فراهم گردیدکه ستون ها را با رنج فراوان از گردنه لاشتر به محل مذکور حمل  می نمودند . شبستان شمال غربی با چند پله پایین تر از صحن قرار می گیرد . این شبستان که به شبستان زمستانه نیز معروف است بر روی 24 ستون سنگی با سقف نسبتاً کوتاهتر بصورت طاق و چشمه پوشش یافته و بصورت رگ چین آجرکاری شده است . در جبهه شمال شرقی ایوانی وجود دارد با نمای قوس 5 و 7 که سقف آن توسط کاربندی زیبایی (يکي از تزيينات بسياركهن و زيباي معماري سنتي استفاده از کاربندي‌ است.کاربندي به انواع طاقسازي‌ تزييني اطلاق مي‌شود و متشکل از باريکه طاقهاي موربي است که با يکديگر تلاقي مي يابد و از تقاطع آنها (مفصلها) براي ايجاد طاق، به منظور پوشش، استفاده مي شود .
از تاريخچه کاربندي اطلاع دقيقي در دسترس نيست، اما ريشه اين هنر را مي‌توان با ابداع گنبدهاي ايراني و ـ در نتيجه ـ نياز به گوشه‌سازي، براي تحمل بار به گنبد روي ديوار‌هاي بنا، مقارن دانست.  رواج و اوج هنر کاربندي پس از دوره صفويه و بويژه در دوره قاجاريه بوده است. کاربردهاي کاربندي شامل اين موارد است: ايجاد تناسبات انساني در فضا، به نظم درآوردن فضاهاي داخلي، تنظيم نور و صدا در داخل بنا، فراهم آوردن فضايي مناسب به منظور اجراي طرحهاي هندسي در فضا)  پوشیده شده که می توان آن را نوعی مقرنس آجری ساده در نظر گرفت پوشیده شده است .و در طرفین آن دقیقاً مطابق با جبهه روبرو بصورت قرینه نماسازی شده است . کل نمای مسجد بصورت آجرکاری و قوسها در دو جبهه جنوب شرقی و شمال غربی در قسمت پایین بصورت کلیل و در و پنجره های بالایی بصورت قوسهای جناغی نماسازی شده اند . دسترسی مسجد به فضای خارج از طریق ورودی در گوشه شمال شرقی صحن صورت می گیرد که بعد از سردر ساده ای با قوس جناغی که در دیوار مسجد تعبیه شده وارد فضای هفت ضلعی می شویم که این بر خلاف اغلب ورودیها که بصورت هشت ضلعی می باشد ، هفت ضلعی ورودی مسجد بصورت استادانه ای ساخته شده و به صحن متصل می شود . در وسط صحن مسجد چهار ستون سنگی به ارتفاع یک متر و حوضی در میان آن وجود دارد . تا حدود 40 سال قبل که هنوز قنوات در این شهر دایر بوده جوی آبی پس از عبور از حمامی که در شمال مسجد بوده از ضلع شمال شرقی وارد صحن مسجد می شده و بعد از عبور از زیر شبستان تابستانه وارد غسالخانه که در قسمت شرقی مسجد قرار  داشته و هنوز ساختمان آن پابرجاست می شده و از آنجا بطرف خارج شهر و مزارع هدایت می شده است . سرویسهای بهداشتی مسجد که بصورت معماری امروزی ساخته شده بود در سال 1380 تخریب و توسط استاد اسد ایروانی بصورت آجری و طاق و چشمه به سبک معماری اصلی مسجد بنا گردید که اثری ماندگار را بجای گذاشته است .
از تزئنات بکار رفته در مسجد می توان به تزیئنات کاشیکاری بصورت گره چینی در قسمت سردر ورودی مسجد ، تزئینات بصورت معقلی و صابونکی با استفاده از آجر و کاشی لاجوردی و فیروزه ای در پشت بغلهای ایوان جنوب غربی که در حدود 30 سال قبل اجرا شده اشاره نمود .
این بنای بی نظیر در سال 1384 با شماره 11550 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است .