جهش تولید | پنج‌شنبه، ۱ آبان ۱۳۹۹

مدرسه صدر خواجو - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

مدرسه صدر خواجو

مجموعه صدر خواجو مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله خواجوی اصفهان ـ حاشیه خیابان چهارباغ خواجو واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۲ آذر ۱۳۷۵ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است

مدرسه‌ي صدر چهار باغ خواجو يا امين‌الدوله:
اين مدرسه نيز از جمله آثار مرحوم حاج «محمد حسين خان صدر اعظم  اصفهاني» است كه به هنگام احداث خيابان چهار باغ خواجو، كه به «چهار باغ صدر» معروف مي‌باشد، در خلال سال‌هاي 1217 تا 1221 ه.ق. به همت آن مرحوم بنا گرديد. گرچه مؤسس اين بنا، مرحوم صدري مي‌باشد اما به علت آن كه تكميل آن به همت فرزندش «امين‌الدوله» انجام گرفت، برخي از  نويسندگان از جمله «هنرفر» به نقل از كتاب «جغرافياي اصفهان»، اين بنا را از آثار «عبد ا... امين الدوله» مي‌دانند. مرحوم «رفيعي مهرآبادي» در كتاب «آثار ملي اصفهان » اين بنا را از آثار «عبد ا... خان امين الدوله ابن حاج محمد حسين خان صدراعظم اصفهاني» مي‌داند
مدرسه ی مزبور، در زميني بالغ بر سه هزار  متر مربع -استاد همايي مساحت اين بنا را 2500 ذرع مربع ذكر كرده است (همايي ، 1384 ، ص : 332 )- و به صورت يك طبقه ساخته شد كه فضاهاي تشكيل‌دهنده‌ي آن عبارتند از: بيست حجره، دو كلاس در طرف شرقي و شمالي، يك كتابخانه در طرف جنوبي، يك صحن بزرگ با حوض و باغچه و يك سردر ورودي در طرف غربي مدرسه. مرحوم «جابري انصاري» در كتاب «تاريخ اصفهان و ري» درخصوص اين بنا چنين مي‌نويسد: «و در چهار باغ خواجو نيز مرحوم صدر اصفهاني مدرسه‌اي ساخته كه بعد از خودش داير نشد و طلبه در آن سكني نگرفت» (جابري انصاري ، 1321، ص : 311). اين بنا، براساس پاره‌اي شواهد تا سـال 1336 قمـري كه عمـوم اهـالي اصفهـان آن را  سال مجاعه (قحطي) مي‌نامند، معمور و طلبه نشين بوده و در آن تاريخ كه محله‌ي خواجو خالي از سكنه شد، باير گرديد و بعداً مدتي نيز به صورت تيمارستان مورد استفاده ي شهرداري قرار گرفت (ايمانيه، 1350، ص : 143). اين مدرسه به همت «حاج آقا حسين طباطبايي بروجردي» (متوفي 1380 قمري) به حوزه‌ي علميه باز گردانده شد (موحد ابطحي، 1376، ج . 2، ص : 317 ). مدرسه‌ي مزبور داراي بيست حجره، دو مدرس (در طرف شرقي و شمالي)، يك كتابخانه (در طرف جنوبي)، يك صحن بزرگ با حوض و باغچه و يك سردر مجلل (در طرف غربي مدرسه) در شرق خيابان چهار باغ خواجو مي‌باشد و به صورت يك طبقه با مساحتي بالغ بر سه هزار متر است. بر طبق كتيبه‌ي بالاي سردر، بناي مزبور در سال 1335 ه.ش. تعمير گشت، همچنين در بالاترين قسمت سردر، علاوه بر حديثي از پيامبر اكرم (ص)، تاريخ 1348 نيز جهت تعميرات درج شده و بيانگر آن است كه تعميرات مدرسه چندين سال ادامه داشته است (موحد ابطحي، 1376، ج 2، ص :  ) مدرسه‌ي مزبور با شماره ي 1773 به ثبت رسيده است

باني مدرسه حاج محمدحسين خان صدر اصفهاني بوده كه در دوره فتحعليشاه قاجار به حكومت اصفهان و صدارت رسيد.از آثار ديگر وی مي توان به خيابان چهارباغ صدر و دو مدرسه ديگريكي در بازار اصفهان و ديگري در محله پاي قلعه اشاره كرد.
به نقل از كتاب تاريخ اصفهان و ری صدر اصفهاني در چهار باغ صدر مدرسه اي ساخت كه بعد از خودش داير نبود و طلبه اي در آن ساكن نشد.مولف جغرافياي اصفهان مي نويسددر اواسط چهارباغ صدر مدرسه كوچكي است كه توسط عبدالله خان امين الدوله پسر مرحوم صدر ساخته شده است.
سير تحول بنا:اين مدرسه ازآثار دوره قاجار است كه بين سالهاي 1217تا 1221وبه هنگام احداث خيابان چهارباغ صدر بنا گرديده است بنا تا سال 1336طلبه نشين بود و پس از آن مدتي به بيمارستان رواني تبديل شد.