جهش تولید | یک‌شنبه، ۴ آبان ۱۳۹۹

مدرسة جدّة کوچک - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

مدرسة جدّة کوچک

Loading the player...

مدرسة جدّة کوچک . در یکی از بازارچه های بازار بزرگ اصفهان به نام «قهوه کاشیها» قرار دارد. این محل در چهار وقفنامه از چهار مدرسة اصفهان در دورة صفوی جنبِ خان مشهور به انارفروشان معرفی شده است . مسیر اصلی بازار، در زمان بنیان مدرسه ، از قهوه کاشیها به سرای ساروتَقی (در محل :ساروتْقی ) می رفت و از بازارچة مشیرْ انصاری و فضای میان هارونیه و مسجد علی علیه السلام و «درب حمامْ کُرسی » و بازار گندم فروشان می گذشت و به بازار قاز منتهی می شد و جدّة کوچک نیز، همچون اغلب مدارس و کاروانسراها، در این مسیر بود . بنا بر کتیبة مرمرینی که بر دیوار یکی از غرفه های حیاط شمالی مدرسه نصب شده ، این عمارت به امر دلارام خانم (جدّة شاه عباس دوم ) و به سعی ولی آقا ساخته شده و بنای آن در رجب 1057 پایان یافته است . بر اساس کتیبة سردرِ مدرسه ، جدّة کوچک وقفِ طلاب اثناعشری شده و ثواب وقف به روح صفی میرزا (مقتول 1024)، فرزند ارشد و ولیعهد شاه عباس اول ، هدیه شده است . ظاهراً دلارام خانم ، مادر صفی میرزا و همسر شاه عباس اول بوده و به همین سبب ، او را جدّة بزرگ شاه عباس دوم خوانده اند . در پشت وقفنامة مدرسه ، فهرستی از کتابهای وقفی آمده که به چهار دسته تقسیم شده اند و ثوابِ وقفِ هر دسته ، به ترتیب ، به شاه عباس ماضی ، دلارام خانم ، صفی میرزا و شاه صفی اختصاص یافته است مدرسة جدّة کوچک در دو طبقه بنا شده و مساحت آن حدود هفتصدمترمربع است. درِ ورودی مدرسه ، داخل بازار و در ضلع جنوبی عمارت واقع شده و کتیبة سردر آن به خط ثلث محمدرضا امامی * ، خوشنویس نامور دورة صفوی ، بر زمینة کاشیِ معرق لاجوردی است . نمای آجری اطراف عمارت نیز با کاشی کاری تزئین شده است . این مدرسه دارای حیاط جنوبی و حیاط شمالی است . دور تا دور حیاط جنوبی را حجره هایی در دو طبقه احاطه کرده است . امروزه این مدرسه 37 حجرة طلبه نشین (15 حجره در طبقة پایین و 22 حجره در طبقة فوقانی ) دارد؛ ولی میرسیدعلی جناب اصفهانی در 1302 ش ، شمار حجره ها را 38 باب ذکر کرده ، که احتمالاً اختلاف شمارش مربوط به حجره ای است که بعدها آشپزخانه شده است . حیاط شمالی مدرسه ، که از حیث ارتفاع بالاتر از حیاط جنوبی است ، مشتمل است بر یک مسجد و چند غرفة ایوانی شکل . بنا بر سنگ نوشتة نصب شده در حیاط شمالی ، ساختمان این مدرسه آخرین بار در 1380 ش مرمت شده است . جدّة شاه ، مدرسة جدّه کوچک را بر «علمای علوم یقینیه و عملیّه » شیعه وقف کرده و موقوفات بسیاری به آن اختصاص داده است ، از جمله قسمتی از قریة قُهاب اصفهان و یک حمام و هجده دکان. یک دهم از منافع این موقوفات ، حق التولیة متولی و مابقی با نظر وی به وظیفه و مقرری مدرّس ، طلبه ، مؤذن و خادم اختصاص یافته است. مدرسة جدّة کوچک از ابتدای تأسیس طلبه نشین و خوابگاهی بود و به ندرت در آن تدریس می شد، اما فهرست بیش از هفتاد کتابِ وقفی مدرسه ، که عمدتاً در فقه ، اصول ، تفسیر، کلام شیعی و عرفان است ، نشانه ای از اهداف علمی مدرسه در بدو تأسیس آن است از مشهورترین مدرّسان و ساکنان این مدرسه حکیم و عارف مشهور آخوند ملامحمد کاشی (متوفی 1333)،و سیدحسن مدرّس (متوفی 1316 ش ) عالم و سیاستمدار نامدار بوده اند. سیدحسن مدرّس مدتی در این مدرسه فقه و اصول تدریس می کرد و در همین مدرسه به جان او سوءقصدی نافرجام شد؛ آثار چهار گلوله بر دیوار فوقانیِ سمتِ جنوب مدرسه ، نزدیک به حجرة وی ، باقی است . به گزارش جناب اصفهانی شمار طلاب ساکن در مدرسه در 1302ش ، 25 تن بوده است . در حال حاضر (1384ش ) سی طلبه از طلاب حوزة علمیة اصفهان در این مدرسه ساکن اند