رونق تولید ملی | یک‌شنبه، ۲۸ مهر ۱۳۹۸

مجموعه تاریخی بسطام - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

مجموعه تاریخی بسطام

Loading the player...

بسطام یکی از شهرهای شهرستان شاهرود در استان سمنان در ایران و مرکز بخش بسطام است. و در شش کیلومتری شمال خاوری شاهرود جای دارد. تاریخ این شهر قبل از ورود اسلام به ایران مشخص نیست. بنابر یک روایت حاکم خراسان در زمان خسروپرویز که نام وی «بسطام نام» بود، این شهر را بنا گذاشته‌است. با توجه به این روایت این شهر را باید شهرهای تأسیس‌شده در دوران شاپور دوم ساسانی دانست. در دورهٔ عباسیان، این شهر دومین شهر ایالت قومس و تالی دامغان بود و پس از حملهٔ مغول رو به انحطاط رفت .قدمت این شهر به ۸۰۰۰ سال قبل می‌رسد و آثار معروف آن از تپه معروف سنگ چخماق در شمال بسطام دیرینگی این شهر را به نمایش می‌گذارد. در گذشته رشته قنات‌های بسیاری در این شهرجاری بوده که تماماً دارای آبی گوارا و شیرین بود و در حال حاضر قنواتی مانند قنات صادق خان که قدمت آن به حدود بیش از ۵۰۰ سال می‌رسد هنوز از اهمیت بسیاری برخوردار است و آب شیرین آن در تابستان بسیار سرد و در زمستان گرم است. این بنا در کنار امامزاده محمد، در مجموعه تاریخی بایزد بسطامی واقع گردیده و از آثار جالب توجه قرن6 و 7 ه-. ق است؛ بدین معنا که در قرن 6 ساخته و در قرن 7 توسط غازان خان و الجایتو بازسازی شده است . این مسجد، از دو قسمت متمایز مردانه و زنانه یا دو شبستان عمود برهم تشکیل شده است . بنای قسمت مردانه، بر روی آثار مسجدی از دوره سلجوقی - همزمان با ساختمان منار 514 ه-. ق- قرار گرفته است . این بخش در اصل دارای پوشش گنبدی بوده که بعد از فروریختن در دوره قاجاریه، با پوشش مسطح چوبی جایگزین شده است . این پوشش امروزه بر روی شش ستون چوبی با سرستون های مقرنس قرار گرفته است . در اینجا، محراب گچبری بسیار نفیسی قرار دارد که با نقوشی هندسی، گیاهی، اسلیمی و گل های چهارپر تزیین شده است . بخش فوقانی محراب را با کتیبه هایی به خط ثلث و نستعلیق، در دوره ایلخانی و قاجاریه آراسته اند . بر یکی از کتیبه های ایلخانی این محراب، نام معمار" عمل محمد حسین بن ابیطالب المهندس بناء الدامغانی" خوانده می شود . ارتفاع این محراب، 9/3و عرض آن، متر 3/3 است . یکی دیگر از نفایس مسجد مردانه، درهای آن، مرکب از سه لنگه است که دولنگه آن به یکدیگر مربوط و قسمت سوم مجزا است . سراسر در مذکور، منبت کاری فوق العاده ظریف و هنرمندانه است . بالای سر این در، با آجر عبارات "الا اله الا لله محمدرسول الله " به خط کوفی نوشته شده است . قسمت زنانه مسجد به صورت یک سالن طویل و باریک است و در سقف آن - عمود بر امتداد سالن- گچبری های زیبایی مشاهده می شود که باتوجه به شیوه آن احتمالا کار مهندس محمدبن حسین الدامغانی است . محراب زیبای این قسمت نیز از لحاظ گچبری حایز اهمیت است . در سمت شرق مسجد با یزید و متصل به آن، منار بسیار زیبای 514 ه-. ق برجای مانده است . این مناره درحال حاضر، 14 متر ارتفاع دارد و شامل سه قسمت پایه، ساقه و کلاهک است . تزیینات منار شامل چند بخش متفاوت آجر کاری بسیار ارزنده با نقوش هندسی و گیاهی است . این منار دارای دو کتیبه آجری است که بر یکی، آیت الکرسی و بر دیگری که به طور واضح خوانده نمی شود، عبارت "سنه اربع عشر خمسمائه " نوشته اند . در قسمت فوقانی مناره به وسیله چند ردیف آجرچینی ظریف و هنرمندانه، تاج منار را پدید آورده اند . راه پله مارپیچ داخل منار، به وسیله روزنه هایی که در بدنه منارتعبیه شده، روشنایی می گیرد . قسمت فوقانی منار، حرکت و جنبش محسوسی دارد که احتمالا نتیجه حالت ارتجاعی چوب هایی است که در منتهی الیه دو جرز ساختمان کار گذاشته اند و بر روی آنها تا ارتفاع دو متر ساختمان منارادامه یافته است . در کاوش هایی که در دوره اخیر در کف مسجد مردانه بایزید صورت گرفته، بقایای مسجد دوره سلجوقی آشکار گشته است . این بنا به شماره 69 به ثبت تاریخی رسیده است .

The historical region of Bastam is bounded by Golestan province to the north and northwest, Semnan province to the south, Alborz range as well as Majan city and the villages of Nekarman and Tash to the west, and the Miyami plains to the east. Its population, including the districts of Majan, Kalateh Khij and Kharaqan's Qale-ye Nou and 30 small and large rural settlements, exceeds 48,000 people who subsist on farming and livestock breeding.
Bastam is surrounded by snow-capped mountains throughout the winter and has one of the most favorable climates in Iran. All visitors are charmed by the picturesque city in spring and summer when it is completely verdant. The fragrance of fruit trees in blossom in over 2,000 hectares of orchards appeals to any tourist.

According to Iranblog.com, summer nights of Bastam are indeed beautiful. Nobody is tired of gazing at the clear and starry skies. The flavor of the city's fruits, including cherry, plum, peach, grape and sour cherry, is different from those in other parts of the country.

Tourism Sites
The city also boasts of the tomb of Imamzadeh Mohammad, the son of Imam Jafar Sadeq (AS), the sixth Imam of the infallible household of Prophet Muhammad (PBUH). This enhances the religious attraction of Bastam. Moreover, the mausoleum of the towering mystic Aba Teiqourin Issa bin Soroushan Bastami (widely known as Bayazid Bastami) is adjacent to the tomb of Imamzadeh Mohammad (AS). Many pilgrims and domestic and foreign tourists visit the city each year.
As is evident from the artifacts in the Sang-e Chakhmaq Hill, Bastam's history dates back to 8,000 years. Historical sites such as Imamzadeh Mohammad (AS) and Ghazankhan domes, the Seljuk minaret, grand mosque, Kashaneh Tower and Shahrokhiyeh Seminary point to the rich Islamic culture of the city during various periods. Many mystic and literary figures have been nurtured in the historical city. Some good cases in point are Aref Bastami, Forughi Bastam, Abol Hassan Kharaqani and Zoqi Bastam. Recently, due to the painstaking efforts of Semnan's Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Department, an independent cultural heritage office has been established in Bastam. It is hoped that this office can contribute effectively to the maintenance and renovation of the city's many historical edifices.

Wells, Aqueducts and Spas
There are over 120 deep wells in Bastam, the water of which is very pure. The wells supply water for agriculture and horticulture throughout the year except in winter when farming activities are suspended due to cold weather. The famous aqueduct Sadeq Khan has one of the best waters of the region. The water is very warm in winter and cold in summer, and good for digestion. Among other natural attractions of the area, one can cite Siahcheshmeh and Palizi spas and the beautiful and famous waterfall of Majan.

Regional Products
Fresh high-quality dairy products such as milk, yoghurt, butter and meat can be found in Kalateh Khij while the best potato can be bought in Majan and Tash. Furthermore, Bastam has good quality cherry and the village of Abarsaj has the best cooking oil and honey. Although chicken farms in the area are industrialized, they are of high quality compared to those in other parts of the country due to the favorable climatic conditions of Bastam.