جهش تولید | پنج‌شنبه، ۱ آبان ۱۳۹۹

قنات دوطبقه مون اردستان - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

قنات دوطبقه مون اردستان

Loading the player...

مون يكي از محلات هشتگانه اردستان و قنات مون دو طبقه و در هر طبقه آب مستقلي جريان دارد كه به طبقه رو و طبقه زير مشهور است . آب طبقه رو كه 3 متر از طبقه زير بالاتر است بواسطه ساختمان لايه هاي بستر به طبقه زير نفوذ نمي كند . قدمت اين قنات را به قبل از اسلام و باني آن را كاوه آهنگر مي دانند .

موقعيت

داخل شهرستان اردستان

اطلاعات كيفي

سالم و در حال بهره برداري است

ملاحظات

در رديف آثار تاريخي ملي به ثبت رسيده است.

کاریز یا قنات یا کهریز به کانالی که در زیر زمین کنده شده تا آب از آن جریان یابد می‌گویند.

این کانالی در عمق زمین برای ارتباط دادن رشته چاه هایی که از «مادر چاه» سرچشمه می‌گیرد به منظورهدایت آب به سطح زمین و مدیریت آب برای کشاورزی و سایر مصارف، حفر می شود.
این کانال ممکن است تا رسیدن به سطح زمین هزارها متر به طول بیانجامد و سرانجام آب این کاریزها برای شرب و کشت و کار روی زمین می‌آیند که به این محل دهنه کاریز یا سر قنات می گویند.
طولانی‌ترین کاریز جهان و عمیق‌ترین مادر چاه در شهرستان گناباد با نام قنات قصبه قرار دارد که تاریخ کندن آن به دوره هخامنشی و یا قبل از آن می‌رسد.
کاریز یا کهریز حاصل ابتکار ایرانیان باستان در چندین هزار سال قبل است. این ابتکار که در نوع خود در جهان تا کنون بی‌نظیر بوده‌است، می‌توان مقدار قابل توجهی از آب‌های زیرزمینی را جمع‌آوری کرد و به سطح زمین رساند، که همانند چشمه‌های طبیعی، آب آن در تمام طول سال بدون هیچ ابزار کمکی از درون زمین به سطح زمین جاری می گردد تا زراعت و سرسبزی و باغ های میوه را به همراه آورد.
کاریز که توسط مقنیان ایرانی اختراع شده، هزاران سال قدمت دارد. این حرفه به همراه خود ساعت آبی و آسیاب آبی را نیز به همراه آورده است قدمت بسیاری از کاریزهای ایران، از پنج-شش هزار سال متجاوز است و عمری برابر با تاریخ کهن ایران دارد.
با وجود این که چندین هزار سال از اختراع آن می‌گذرد، با این وجود هنوز هم این روش استفاده از آب، در قسمت مهمی از روستاها و مناطق مسکونی و کشاورزی و دامداری کشور معمول و متداول است و حتی رکن اصلی کشت و زرع در نواحی خشک است.
این اختراع که امروزه شهرت جهانی پیدا کرده، بعدها از ایران به بسیاری از کشورهای جهان انتقال یافته و مورد استفاده مردم در دیگر نقاط دنیا قرار گرفته‌است.

 

کاریز، از یک دهانه یا هرنج که روباز است و یک کانال طولی شیب دار زیرزمینی تشکیل شده و چندین چاه عمودی که کانال زیر زمینی سرانجام به سطح زمین مرتبط می‌سازد، چاه‌ها که به آن‌ها در موقع حفر، میله هم گفته می‌شود علاوه بر کاربرد برای انتقال مواد حفاری شده به روی زمین، عمل تهویه کانال زیرزمینی را نیز انجام می‌دهند و راه ارتباطی برای لای روبی، تعمیر و بازدید از داخل کاریز نیز به شمار می‌روند.

آغاز کاریز همان دهانه کاریز است که «مظهر کاریز» نیز نامیده می‌شود. مظهر کاریز جایی است که آب از دل کاریز بیرون می‌آید و ظاهر می‌شود و می‌تواند برای آبیاری و دیگر مصارف مورد استفاده قرار بگیرد.

 


 


از ابتدای اختراع قنات، تقسیم آب بین سهامداران توسط میرآب و با ساعت آبی یا فنجان انجام می شد، فنجان عبارت است از یک کاسه کوچک با حفره ای در وسط آن و بدنه داخلی مدرج بر روی آب دیگ بزرگ شناور قرار می گیرد.
طریقه کار فنجان یا ساعت بدین گونه بوده که میر آب با چشم دوختن به فنجان با هر بار پر‌شدن و غرق‌شدن آن و خوردن کاسه به کف دیگ یک فنجان یا هفت دنگ و نیم یا (۷ دقیقه و نیم امروزی) محاسبه نموده و یک سنگ کوچک برای هر بار غرق‌شدن کاسه در یک کیسه یا یک ظرف سفالی می‌گذاشته است. تا تعداد فنجان‌ها و زمانی که سهامدار قنات آب براب باغ خود یا زمین می‌برده را دقیقاً حساب کند.
به طور مثال اگر ۱۰ سنگ درون کیسه باشد یعنی ۱۰ فنجان یا معادل امروزی ۷۵ دقیقه آب قنات استفاده شده ‌است.
معمولا محل استقرار دایمی فنجان و میر آب، خانه فنجان بوده است. اما در فصل تابستان گاهی ممکن است فنجان را به محل اصلی تقسیم آب ببرند.

** قنات مون تنها دو طبقه 800 ساله جهان است

تنها قنات دو طبقه جهان قنات دوطبقه مون اردستان در استان اصفهان واقع است. این قنات در این محله شامل دو طبقه‌است که که در هر طبقه آن آب جریانی مستقل دارد جالب این جاست که آب هیچ یک به دیگری نفوذ نمی‌کند این قنات ۸۰۰ سال پیش احداث شده‌است./س

قنات دو طبقه نوعی قنات است که شامل دو طبقه‌است که در هر طبقهٔ آن آبی مستقل جریان دارد به گونه‌ای که آب هیچ‌یک به دیگری نفوذ نمی‌کند. تنها نمونه قنات دوطبقه موجود قنات دوطبقه مون در اردستان ایران است

این قنات که در اردستان در محلهٔ مون یکی از محلات شهرستان اردستان در استان اصفهان قرار دارد. قنات دو طبقه مون با شماره ۹۰۲۳ در سال ۸۲ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است این قنات در این محله شامل دو طبقه‌است که در هر طبقهٔ آن آبی مستقل جریان دارد به گونه‌ای که آب هیچ‌یک به دیگری نفوذ نمی‌کند این قنات ۸۰۰ سال پیش احداث شدهکه تنها قنات دو طبقهٔ جهان است.

معماری قنات

دو کانال موازی که بر روی هم قرار گرفته و در چاه‌های عمودی مشترک، تشکیل شده است. نام گذاری چاه دوقلو به این علت است که در این محل دو میله چاه در کنار هم قرار دارند که یکی از آن‌ها متعلق به چاه رویین به عمق ۲۷ متر و دیگری متعلق به قنات زیرین به عمق ۳۰ متر است که اگر دهانه کوره قنات زیرین را ۱ متر فرض کنیم کل عمق چاه مادر به ۳۱ متر می‌رسد. از این محل به بعد قنات دارای میله‌های مشترک است.

مشخصات قنات

قنات دو طبقه‌ای اردستان از نمونه کارهای جالب علم مهندسی در قدیم است که برای کاوش و حفر آن مقنیان ورزیده و با در نظر گرفتن شرایطی اقلیمی آن را ایجاد کرده‌اند و سایت گردشگری قنات دوطبقه مون دراردستان ایجاد شده است. این قنات ۳٫۵ تا ۴ کیلومتر طول دارد و عمق مادر چاه ان ۳۱ متر است دارای ۳۰ میله می‌باشد و مقدار آبدهی آن ۶۰ لیتر در ثانیه می‌باشد و و آب آشامیدنی حدود ۲۰۰ نفر از اهالی محله مون اردستان را تامین می‌کند.

جغرافیا

میله‌های اولیه این قنات در محلهٔ «محال» واقع در جنوب شهر اردستان حفر شده و حدوداً به طرف شمال غرب امتداد دارد مادر چاه قنات «چاه دوقلو» است که در کنار امامزاده اسماعیل قرار دارد.

سابقه تاریخی

آنچه از منابع مکتوب مشخص است این است که این قنات پیش از اسلام و به خصوص دوران کیانیان و اشکانیان و ساسانیان احداث گردیده و بانی آن را به دوشکل بیان کرده‌اند ۱. به قولی بانی آن را کاوه آهنگر که زاده اردستان بوده است دانسته‌اند. ۲. به قولی دیگر بانی آن را مقنی یزدی می‌دانند که طی دو مرحله آن را ساخته؛ که در مرحله اول پیشنهاد احداث قنات در آن منطقه را به مردم داده است و در بار دوم به علت حفر قنات نا مناسب توسط مردم خود اقدام به اصلاح قنات جهت آبدهی بهتر می‌کند که منجر به حفر میل چاه دوم می‌شود قنات دو طبقه نوعی قنات است که شامل دو طبقه‌است که در هر طبقهٔ آن آبی مستقل جریان دارد به گونه‌ای که آب هیچ‌یک به دیگری نفوذ نمی‌کند. تنها نمونه قنات دوطبقه موجود قنات دوطبقه مون در اردستان ایران است.

محتویات

  • ۱ قنات دوطبقه مون
  • ۲ معماری قنات
  • ۳ مشخصات قنات
  • ۴ جغرافیا
  • ۵ سابقه تاریخی
  • ۶ جستارهای وابسته
  • ۷ پانویس
  • ۸ منابع

قنات دوطبقه مون

این قنات که در اردستان در محلهٔ مون یکی از محلات شهرستان اردستان در استان اصفهان قرار دارد. قنات دو طبقه مون با شماره ۹۰۲۳ در سال ۸۲ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. این قنات در این محله شامل دو طبقه‌است که در هر طبقهٔ آن آبی مستقل جریان دارد به گونه‌ای که آب هیچ‌یک به دیگری نفوذ نمی‌کند این قنات ۸۰۰ سال پیش احداث شده که تنها قنات دو طبقهٔ جهان است.

معماری قنات

دو کانال موازی که بر روی هم قرار گرفته و در چاه‌های عمودی مشترک، تشکیل شده است. نام گذاری چاه دوقلو به این علت است که در این محل دو میله چاه در کنار هم قرار دارند که یکی از آن‌ها متعلق به چاه رویین به عمق ۲۷ متر و دیگری متعلق به قنات زیرین به عمق ۳۰ متر است که اگر دهانه کوره قنات زیرین را ۱ متر فرض کنیم کل عمق چاه مادر به ۳۱ متر می‌رسد. از این محل به بعد قنات دارای میله‌های مشترک است.

مشخصات قنات

قنات دو طبقه‌ای اردستان از نمونه کارهای جالب علم مهندسی در قدیم است که برای کاوش و حفر آن مقنیان ورزیده و با در نظر گرفتن شرایطی اقلیمی آن را ایجاد کرده‌اند و سایت گردشگری قنات دوطبقه مون دراردستان ایجاد شده است. این قنات ۳٫۵ تا ۴ کیلومتر طول دارد و عمق مادر چاه ان ۳۱ متر است دارای ۳۰ میله می‌باشد و مقدار آبدهی آن ۶۰ لیتر در ثانیه می‌باشد و و آب آشامیدنی حدود ۲۰۰ نفر از اهالی محله مون اردستان را تامین می‌کند.

جغرافیا

میله‌های اولیه این قنات در محلهٔ «محال» واقع در جنوب شهر اردستان حفر شده و حدوداً به طرف شمال غرب امتداد دارد مادر چاه قنات «چاه دوقلو» است که در کنار امامزاده اسماعیل قرار دارد.

سابقه تاریخی

آنچه از منابع مکتوب مشخص است این است که این قنات پیش از اسلام و به خصوص دوران کیانیان و اشکانیان و ساسانیان احداث گردیده و بانی آن را به دوشکل بیان کرده‌اند ۱. به قولی بانی آن را کاوه آهنگر که زاده اردستان بوده است دانسته‌اند. ۲. به قولی دیگر بانی آن را مقنی یزدی می‌دانند که طی دو مرحله آن را ساخته؛ که در مرحله اول پیشنهاد احداث قنات در آن منطقه را به مردم داده است و در بار دوم به علت حفر قنات نا مناسب توسط مردم خود اقدام به اصلاح قنات جهت آبدهی بهتر می‌کند که منجر به حفر میل چاه دوم می‌شود

در اردستان قناتی دو طبقه وجود دارد كه قدمت آن به 800 سال پیش برمی‌گردد. این قنات یكی از عجیب و شگفت‌انگیزترین قنات‌های ایران است...

اردستان از شهرهای كهن و تاریخی ایران است كه در استان اصفهان قرار گرفته و وجود مسجد جامع اردستان از سده سوم هجری و قنات دوطبقه‌ای با قدمت 800 ساله این گذشته را تائید می‌كند.

بخش شمال شهرستان اردستان با كویر یكی می‌شود و بخش جنوبی آن كوهستانی است در نتیجه آب و هوای منطقه در شمال گرم و خشك و در جنوب نسبت به شمال معتدل‌تر است، اما در كل اختلاف زیاد دما در شبانه‌روز و فصل‌های تابستان و زمستان دیده نمی‌شود و به همین سبب از نظر پوشش گیاهی بسیار فقیر بوده است و استپ بیابانی پوشش گیاهی منطقه را تشكیل می‌دهد. دو رودخانه فصلی در این منطقه جریان دارند كه با بارش خوب باران و برف آب دارند. آب منطقه از راه چاه‌های عمیق و نیمه‌عمیق و قنات تامین می‌شود.

اردستان با توجه به موقعیت خود برای دوستداران كویر و ستاره‌شناسی مقصدی ایده‌آل تلقی شده و علاوه بر آن وجود ده‌ها اثر باستانی در كنار فرهنگ ناب و اصیل مردمان آن می‌تواند دلیل دیگری برای انتخاب این شهر به عنوان مقصد سفر خانواده‌های ایرانی باشد.

قنات دوطبقه اردستان

در اردستان قناتی دو طبقه وجود دارد كه قدمت آن به 800 سال پیش برمی‌گردد. این قنات یكی از عجیب و شگفت‌انگیزترین قنات‌های ایران است. این قنات كه در محله «مون» اردستان قرار دارد شامل دو‌طبقه است كه هر طبقه آن جریان آبی جداگانه و مستقل دارد و قابل توجه است كه آب هیچ یك از این دوطبقه به دیگری نفوذ نمی‌كند. بنا به پژوهش‌های انجام شده این قنات تنها قنات دوطبقه جهان است