جهش تولید | دوشنبه، ۵ آبان ۱۳۹۹

صنعت قلمزنی - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

صنعت قلمزنی

Loading the player...

هنر قلمزني سوابق ممتد و طولاني دارد. اين هنر گرانمايه و زيبا كه بيانگر فرهنگ و تمدن قوم ايراني است ابتدا به صورت حجاري در بدنه كوهها و روي سنگهاي ساختماني كاخهاي پادشاهان و بناهاي تاريخي و حتّي در دوران غارنشيني ديده شده است. بعدها هنر حجاري، تبديل به حكاكي و سپس قلمزني گرديده و نقوش و تصاوير از روي سنگهاي ساختمانها و بدنه كوهها به روي سنگهاي قيمتي مخصوصاً عقيق منتقل گرديد و «حكاكي» ناميده شد. عاقبت فلزات از جمله طلا و نقره و مس و برنج و فولاد زمينه اصلي اين نقوش و خطوط زيبا و دلپسند قرار گرفته و هنر «قلمزني» نام گرفت.
لفظ «قلمزني» معناي متعددي دارد. اين لغت در فرهنگ معين چنين معنا شده است: «نويسندگي، نقاشي و يكي از هنرهاي زيبا است و آن ايجاد نقوش جانوران و گياهان و طرحهاي مختلف است بر روي نقره يا فلزات ديگر. در هنگام عمل، استاد به وسيله قلمي فلزي و يا منقاش نوك‌ تيز فولادي كه داراي دسته‌اي چوبي است كار مي‌كند.

ابزار و مواد اوليه:
مواد اوليه مورد مصرف سازندگان فرآورده‌هاي مس‌ و برنج‌ شامل‌: مس‌، برنج‌ و آلياژ هايي‌‌از اين‌ دو است‌.
ابزار کار صنعتگران اين‌ رشته از دو دسته تشکيل مي گردد يک‌ دسته ابزاري‌ که‌ در مرحله ‌ساخت‌ محصولات مورد مصرف قرار ميگيرد مانند دستگاه خم‌ کاري‌، موتور فرچه‌، کوره‌ برقي‌، ‌سندان، چکش، دسته ديگر ابزاري‌ که‌ در مرحله قلمزني‌ مورد احتياج است‌ مانند دستگاه قير ‌آب کني، پرگار انواع قلم آهني، چکش و غيره.

روش كار:
ابتدا داخل يا زير ظرف يا سيني مورد نظر را که معمولا از جنس نقره، طلا و مس مي باشد، به اندود قير و گچ اغشته مي‌کنند تا سروصداي قلم کمتر به گوش برسد و همچنين مانع از سوراخ شدن ظرف در حين کار شود. سپس نقش مورد نظر رسم شده بر روي كاغذ پوستي به شيء مورد نظر منتقل شده در مرحله بعد قلم مناسب را انتخاب نموده و روي سطح ظرف قرار مي‌دهند و با چکش بر انتهاي قلم مي‌کوبند تا شيارها و نقش‌ها با تغيير شدت ضربه روي ظرف ايجاد شوند.
قلم‌هاي اين هنر متنوع اند و نام‌هاي خاص خود را دارند مانند قلم دو تو، قلم يك تو، قلم نيم‌بر، قلم سايه و...، پس از ايجاد نقش‌ها، شيء تزيين شده را حرارت‌ داده‌ و قير را از آن جدا مي‌کنند و روي شيارها گرده زغال مي‌ريزند و روي ظرف را با روغن جلاي سياه مي‌پوشانند. به اين ترتيب نقش‌هاي قلم‌زده شده به شکل خطهايي تيره و مشخص ديده مي‌شود.
طرحهاي مورد استفاده‌ قلمزنان بيشتر ذهني است‌ ‌و ندرتا طرحهايي‌ از کتب قديمي يا مينياتورهاي ايران مورد استفاده‌ شان قرار ميگيرد.
بعضي از کارگاهها صرفا به‌ ساخت‌ محصولات مسي و برنجي مشغول هستند و در مقابل کارگاههاي ديگري فقط کار قلمزني‌ بر روي‌ اين‌ فلزات را انجام ميدهند و دسته سوم ‌کارگاههاي هستند که‌ هر دو کار را انجام ميدهند.