حمایت از کالای ایرانی | سه‌شنبه، ۲۸ اسفند ۱۳۹۷

سوغات زنجان - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

سوغات زنجان

Loading the player...

دانلود

چاقو – چاروق – ملیله – مس – جاجیم – فرش – گلیم از سوغاتی های معروف شهر زنجان می باشد که مسافران از سراسر کشور برای سوغاتی بردن آنها را خریداری می کنند.

چاقوسازی
چاقو سازی در زنجان که با مهارت خاصی به دست استادان این صنعت ساخته می‌شود با ویژگی‌هایی همچون ظرافت ، تناسب ، تنوع ، قدرت برش و (فقط كاربران عضو مجاز به دیدن لینک ها هستند) تیغه از شهرت فراوانی بر خوردار است .
از انواع چاقوها ميتوان چاقوي قلم تراش ، چاقوي كشاورزي و قلمه زني كاردهاي آشپزخانه و چاقوي شكاري و صحرائي ، قمه ، دشنه و قداره را نام برد .

چاروق دوزی
چاروق دوزی یکی دیگر از هنرهای دستی است که دستهای ظریف هنرمندان زنجانی در تولیدات آن مهارت ویژه‌ای دارند . این چاروقها مشخصاً زنانه بوده و استفاده از آن جنبه تشریفاتی و تفننی دارد .

ملیله کاری
از کارهای دستی بومی زنجان ساخت وسایل نقره‌ای و به ندرت طلائی به صورت ملیله کاری است که در اوایل فقط در زنجان معمول بوده که در زمان رضاخان تعدادی از هنرمندان زنجانی به تهران و اصفهان کوچ کردند و این هنر ظریف را در آن شهرها رواج دادند .

مسگری
هنگاميکه بشر بعد از سنگ و گِل ، براي رفع ساير نيازهاي خود به فلز روي آورد ، در بين فلزات ، "مس" زودتر از ديگر فلزات بکار رفت چراکه اين فلز به صورت خالص در طبيعت يافت مي شد و استخراج و بهره برداري از آن ساده بود .
درخشش و جلاي فلز مس خالص و رنگ جالب توجه سنگهاي معدني اين فلز از ديگر علل کاربرد آن در طول اعصار گذشته بوده است .
قدمت استفاده از مس بر اساس مدارک و شواهد باستان شناسي به 9 هزار و 500 (ق. م) مي رسد و تا قبل از هزاره پنجم ق.م (کشف ذوب مس) به صورت خالص بکار مي رفت و از شيوه چکش کاري سرد براي شکل دادن به آن استفاده مي شد .
امروزه با استناد به مدارک غيرقابل انکار که از گوشه کنار ايران به دست آمده است مي توان شمال و مرکز ايران را جزو قديمي ترين مراکز فلزکاري جهان و نيز فلزکاران ايران رااز پيشگامان کشف ذوب مس در جهان باستان دانست که فراواني معادن مس در ايران ، مؤيد اين نکته است .
با توجه به کشف کوره ذوب مس در "سگز آباد" قزوين واقع در "تپه قبرستان" ، نزديک بودن اين منطقه از لحاظ جغرافيايي به زنجان و نيز وجود معادن بزرگ مس در منطقه مي توان به قدمت استفاده از اين فلز در زنجان پي برد .

با ممنوعيت استفاده از طلا و نقره براي ساخت ظروف در دوره اسلامي ، روند استفاده از فلزاتي چون مس به دليل اينکه مس فلزي چکش خوار ، شکل پذير با قابليت تورق و مفتول شدن و اجراي تزئينات مختلفي چون مشبک کاري ، قلمزني ، حکاکي ، فلزکوبي ، ترصيع و کنده کاري است ، رواج يافت .
درطول تاريخ درکنار ديگر کاربردهاي مس ، از اين فلز جهت ضرب سکه نيز استفاده شده است ، اوج هنر فلزکاري دوره اسلامي مربوط به سلجوقيان است که در اين دوره زنجان در کنار مراکزي چون خراسان ، موصل ، همدان ، ري و اصفهان يکي از مهمترين قطبهاي فلزکاري محسوب مي شد و در اين دوره زنجان بعنوان يکي از مهمترين مراکز تهيه ظروف مرصع کاري شده ، مطرح بود .
در دوره ايلخاني با توجه به نزديکي پايتخت حکومت ايلخانان به زنجان و توجه حکمرانان ايلخان به فلزکاري و نيز وجود گوي هاي مرصع نقره کوب ، مربوط به اين دوره که نام "سلطان اولجايتو" در آن حک شده مي توان موقعيت فلزکاري در دوره مزبور را تصور کرد .
ظروف مسي درزمان حاضر با استفاده از ورق مس و روش چکش کاري گرم و سرد ساخته مي شود که فرم دهي ورق مس به روش چکش کاري ، دندانه دار کردن لبه هايي که به هم متصل مي شوند ، باز کردن دندانه ها به روي هم ، چفت کردن و چکش کاري آنها ، اضافه کردن بار "تنه کار و برنج" و گرم کردن وچکش کاري مجدد آن مهمترين مراحل کار مسگري است .
با وجود پيشنيه ي غني اين صنعت دستي در زنجان متأسفانه ، هنر مسگري در اين شهر طي دو دهه اخير به دلايل مختلفي دچار افول تأمل برانگيزي شده است .
مسافراني که نام و هنر مشهور مسگري زنجان را از بزرگان خود به ياد دارند و زماني پس از چاقو ، صنايع مسي اين شهر را به عنوان سوغاتي به همراه مي بردند ، اکنون درگذر از زنجان و يا سفر به اين شهر در يافتن مسگرخانه هاي اين شهر که از بيش از 500 کارگاه تنها نمونه هايي از آن باقي مانده است ، با مشکل مواجه مي شوند .
صداي چکش مسگران در زنجان که تا سالها پيش براي اهالي محلات اين شهر و مسافران نوايي آشنا بود امروز جاي خود را به فرياد ميوه فروشان و حراجي هاي خرده فروش داده است .
پس از قرنها تلاش در جهت تکامل اين صنعت و ساخت و ساز 40 تا 45 نوع ظروف مسي از جمله : آفتابه ، تيان ، طشت ، تونگ ، حناخور و روشل ؛‌ توسط هنرمندان مسگر زنجاني ، با تغييرات شرايط اقتصادي ، فرهنگي و اجتماعي و مدرنيزه شدن توليد اين صنعت که روزگاري مانند نگين برعرصه تمدن اين شهر مي درخشيد ، ناکام از انتقال آموخته هاي خود به نسلهاي بعدي گوشه نشيني اختيار کرده است .

فرش و گلیم و جاجيم
فرش و گليم و جاجيم زنجان از معروفيت خاصي برخوردارند . فرش بافي در زنجان يكي از صنايع با قدمت زياد است كه نقش قابل توجهي در صادرات فرش ايران ايفا ميكند . فرشهاي صادراتي زنجان از بهترين جلوه هاي فرهنگي اين استان هستند . به طوريكه فرش بافان اين خطه هنر ومهارت خود را در راستاي تكامل هنر سرزمينشان قرار داده اند و از آن به عنوان منبع در آمد نيز استفاده مي كنند . در سال بيش از 60000 تخته فرش در سراسر استان بافته مي شود كه عمده آنها مربوط به اتحاديه بافندگان فرش دستي و شركتهاي مختلف است .
طرحهايي كه در فرش زنجان استفاده مي شودعبارتند از : ريز ماهي و ماهي درهم و نقشه قلتوق و بيجار و افشار .