جهش تولید | شنبه، ۳ آبان ۱۳۹۹

سرای سعد السلطنه - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

سرای سعد السلطنه

Loading the player...

آدرس کاروانسرای سعدالسلطنه: استان قزوین ، شهر قزوین ، خیابان امام خمینی فعلی ، پهلوی سابق ، رشت اسبق شماره ثبت در فهرست آثار ملی ایران : کاروانسرای سعدالسلطنه ابتدا در تاریخ ۱۳۵۶/۱۰/۰۵ با شماره ثبت ملی ۱۰۲۱ در زیر مجموعه بازار قزوین در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت ، سپس در مورخ ۱۳۷۷/۰۵/۱۱ با شماره ۲۰۸۹ به صورت مجزا به نام کاروانسرای سعدالسلطنه ثبت و بعدها گرمابه سعدیه با شماره ۱۲۵۹۸ در تاریخ ۱۳۸۴/۰۵/۱۱ ثبت ملی و از کاروانسرا منفک گردید. مختصات جغرافیایی ، آب و هوا ، نقشه کاروانسرای سعدالسلطنه و … : E 50″00'02.62 N 36″16'09.28 ارتفاع از سطح دریا : ۱۳۰۱ متر نامهای دیگر : سرای سعادت ، سرای سعدیه ، بازارچه سعدالسلطنه پیرامون نام (وجه تسمیه) و دوران و بانی اثر: برخی می گویند چون مجموعه کاروانسرا در محل میدان چوگان دوران صفویه (کاخ باغ سعادت ، میدان سعادت) بنا شده بود به آن سرای سعادت می گفتند. محمد باقرخان سعدالسلطنه اصفهانی حاکم وقت شهر قزوین در اواخر دوران سلطنت ناصرالدین شاه قاجار (سال ۱۳۱۰ ه ق) با توجه به مراودات اقتصادی فراوان ایران با روسیه و ترکیه ، دستور داد کاروانسرایی در زمینی به مساحت ۲٫۷ هکتار با حدود ۴۰۰ حجره در شهر قزوین بنا کنند و لقب خویش را بر روی آن نهاد و کاروانسرای سعدالسلطنه بعد از حدود دو سال با همت دو معمار اصفهانی و دو معمار قزوینی یعنی در سال ۱۳۱۲ ه ق به بهره برداری رسید. پیشینه و تاریخچه : کاروانسرای سعدالسلطنه (سرای سعادت) تا قبل از جنگ جهانی اول ، مرکز تجارت و فعالیت بازرگانی شهر محسوب می شد که بعد از تغییرات سیاسی حکومت روسیه ، موقعیت خود را به عنوان پل ارتباطی ، بازرگانی بین اروپا و آسیا از دست داد و حیات اقتصادی خود را به صورت نیمه فعال ادامه داد. برخی از حجره های کاروانسرای سعدالسلطنه (سرای سعادت) به صورت غرفه های تجاری مستقل اداره می شد و برخی نیز به صورت انبار و قسمتی از کاروانسرای سعدالسلطنه (سرای سعادت) تبدیل به کارخانه آرد سلامت و کارخانه تولید کشمش شد و قسمت های دیگر تبدیل به کارگاههای تولیدی کفش ، فرشبافی ، چوب بری و … مورد استفاده قرار گرفت و این باعث شد این اواخر مردم آنجا را «بازار چوب» بنامند. شنیده بودم که بازارهای صنایع چوب قزوین به محض ورشکستگی کاروانسرای سعدالسلطنه (سرای سعادت) را به آتش می کشیدند تا پولشان را از بیمه بگیرند !!! سرای سعد السلطنه به دستور " سعد السلطنه " حاكم وقت قاجاریه قزوین ساخته شد. ارزشمند ترین قسمت این بنا ، چهار سوق آن است كه از تقاطع قایم دو راسته ایجاد شده و بر فراز آن گنبد بزرگ كاشیكاری شده ای قرار دارد . چهار طرف گنبد را، چهار نیم گنبد با رسمی بندی و نورگیر فرا گرفته اند كه فضا را بزرگتر نشان می دهند. سرای سعد السلطنه با وسعتی نزدیك به 2/6 هكتار ، یكی از كامل ترین و بزرگ ترین سراهای تجاری ایران است . سرای وزیر: این سرا رو به روی در شرقی راسته قیصریه قرار دارد . هشتی ورودی آن ، دارای حجره هایی با طاق های كاشیكاری است و بر فراز فضای مركزی ورودی آن ، گنبد ی آجری قرار دارد و یك نورگیر به قطر تقریبی یك متر روشنایی آن را تأمین می كند.سرای وزیر دارای حیاطی وسیع است و دور تا دور آن را حجره هایی در دو طبقه فرا گرفته اند . این حجره ها بر روی صُفـّه ای با ارتفاع یك متر از سطح زمین قرار دارند . طرح سرا ، چهار ایوانه و ضلع شرقی آن هم اكنون فاقد ایوان است. تمامی حجره ها دارای طاق جناغی و اكثر آنها در طبقه دوم ، دارای ارسی (نوعی در قدیمی كه دارای چهارچوب مخصوص بوده و با بالا و پایین رفتن باز و بسته می شده است.)نیز هستند و لچكی ( طرحی به شكل سه گوش ) طاق های حجره ها ، دارای كاشی كاری در طرح ها و نقوش مختلف چون مجلس شكار شیر و پرنده ، طرح های اسلیمی و كتابی ، اسب ، خورشید و انسان بال دار است . سرای حاج رضا: این كاروانسرای دوره قاجاری ، دارای حیاطی بزرگ است و حجره ها و اتاق ها ، گرداگرد حیاط آن در دو طبقه ساخته شده اند . ورودی كاروانسرا در سمت غربی آن قرار دارد و با طاق ها ی زیبایی كه در بنای آن به كار رفته است ، به صورت یك تیمچه سر پوشیده به نظر می رسد.این بنا در گذشته بیشتر در دست بازرگانان تبریزی و قفقازی بود. این سرا از جانب شمال به بازارچه وزیر متصل است . طاق های حجره ها و طاق نمای ایوان آن ، دارای قوس جناغی و كاشی كاری در زمینه آجری است . سرای رضوی : بنای كاروانسرای رضوی بنابر گفته های مختلف ، متعلق به عصر سلطنت " شاه تهماسب صفوی " یا عهد سلطنت " فتحعلی شاه قاجار" است . این سرا به صورت دو ایوانی ساخته شده و مجموعه ی حجره ها در دوطبقه گرداگرد حیاط مستطیل شكل آن را فرا گرفته اند .حجره های موجود در زوایه اضلاع ، به صورت سه گوش ساخته شده وطاق نماهایی با عمق و عرض بیشتر دارند و در لچكی سقف طاق نمای آنها ، تزیینات آجركاری به شیوه حصیری دیده می شود . هشتی مركزی ایوان غربی كه با در بزرگی به بازار بزازها متصل می شود، دارای گنبدی آجری با كاشیكاری زیبا است . این سرا در گذشته به صورت كاروانسرا بود و از آن به عنوان بارانداز كاروانیان و شترخان ( كاروانسرایی كه شتران را در آنجا مسكن و غذا دهند . ) آن برای چهار پایان آن ها استفاده می شد