دستگاه گوارش

دستگاه گوارش لوله پر پيچ و خمي است که از دهان شروع شده و به مقعد ختم مي شود. مواد غذايي در هر يک از قسمت هاي اين دستگاه تحت تأثير عوامل فيزيکي و شيميايي قرار مي گيرند تا هضم شوند (يعني به مواد قابل جذب براي بدن تبديل شوند) و بعد مواد هضم شده در داخل دستگاه گوارش جذب مي شوند تا بعداً به مصرف سلول هاي بدن برسند. مواد غير قابل جذب نيز از طريق دستگاه گوارش دفع مي شوند. قسمت هاي مختلف دستگاه گوارش شامل: دهان، حلق، مري، معده، روده کوچک (روده باريک)، روده بزرگ (کولون)، روده مستقيم (رکتوم)، کبد، کيسه صفرا و لوزالمعده (پانکراس) هستند.


دهان

سطح داخلي دهان از مخاط پوشيده شده است. غدد بزاقي داخل دهان، ترشحات خود را به دهان مي ريزند و به هضم غذا کمک مي کنند.

دندان ها

دندان ها قسمتي از دستگاه جونده را تشکيل داده و در حفره دهان قرار گرفته اند.

زبان

 

زبان عضوي ماهيچه اي است. زبان از 17 عضله تشکيل شده که در جهات مختلف قرار گرفته اند و به همين جهت زبان مي تواند به هر شکلي درآيد و به هر طرفي حرکت کند.

وظايف زبان

زبان غذا را بين دندان ها مي راند و لقمه را به طرف حلق و مري حرکت مي دهد. زبان در حرف زندن هم نقش دارد و بالأخره زبان عضو چشيدن است. مزه تلخي در جلوي زبان، مزه هاي شوري و ترشي در دو طرف زبان و مزه شيريني در عقب زبان حس مي شوند. حس زبان بسيار دقيق است. مخاط زبان مي تواند ريگ بسيار کوچکي را در غذا و يا تيغ بسيار خردي را در گوشت ماهي لمس کند.

غدد بزاقي

غدد بزاقي شامل دو غده بناگوشي (پاروئيد)، دو غده زير فکي و دو غده زير زباني است. غده بناگوشي بزرگ تر از ساير غدد است و جلوي گوش و در بين عضلات صورت قرار گرفته است. ترشحات غدد بناگوشي از طريق مجراي غده بناگوشي در مقابل دندان دوم آسياب بزرگ فک به داخل دهان مي ريزد. مجاري غدد زير فکي و زير زباني در زير زبان باز مي شوند.

کام

کام سقف خود دهان را تشکيل مي دهد و داراي يک قسمت استخواني و يک قسمت نرم است. قسمت نرم در قسمت عقب قرار گرفته و وسط آن زبان کوچک وجود دارد.

حلق

حلق به دنبال دهان قرار گرفته. حلق مانند يک راه عبور براي انتقال غذا از دهان به مري است.

مري

مري لوله اي است عضلاني به طول 25 سانتي متر و قطر 1.5 سانتي متر که از حلق شروع شده و به معده ختم مي شود. ديواره مري از دو لايه عضلاني درست شده. لايه خارجي داراي رشته هاي عضلاني طولي است و لايه داخلي آن داراي رشته هاي عضلاني حلقوي است. ديواره مري قابل گشاد شدن است. انقباض عضلات مري باعث ايجاد حرکات دودي شکل در مري مي شود که لقمه غذا را از حلق به معده مي رساند. عضله دريچه پايين مري مانع از بازگشت مجدد غذا از معده به مري مي شود.

معده

معده کيسه اي است عضلاني که سطح داخلي آن به وسيله مخاط پوشيده شده. عضلات ديواره معده از سه لايه عضلاني طولي، حلقوي و مايل تشکيل شده است. عضلات معده باعث حرکت آن مي شوند. معده از بالا به مري و از پايين به روده باريک مي رسد. به علت وجود شيره معده و حرکات معده، غذا در داخل معده هضم مي شود.

مخاط معده فرورفتگي ها و برجستگي هاي کوچکي دارد که در عمق فرورفتگي ها غدد کوچکي قرار گرفته اند که شيره معده را ترشح مي کنند. ظرفيت معده يک تا يک و نيم ليتر است.

بعد از اين که غذا به ماده قابل جذب تبديل شد، از معده وارد روده باريک مي شود.

روده کوچک (روده باريک)

روده باريک حدود هفت متر طول دارد. جدار روده در داخل توسط مخاط پوشيده شده و داراي چين هاي حلقه اي شکل است. تمامي سطح مخاط روده با برجستگي هاي ريزي پوشيده شده که جذب مواد غذايي را امکان پذير مي سازد. مواد غذايي هضم شده و مورد نياز بدن از روده باريک جذب شده و از طريق خون به قسمت هاي مختلف بدن مي رسد تا غذاي کافي براي کارکرد مناسب اعضاي بدن را فراهم کند.

روده بزرگ (کولون)

طول روده بزرگ حدود يک و نيم متر است. روده بزرگ دور تا دور شکم را فراگرفته و روده باريک در وسط آن قرار دارد. روده بزرگ از سه قسمت به نام کولون صعودي، کولون عرضي و کولون نزولي تشکيل شده. کولون صعودي به دنبال روده کوچک است ودر طرف راست شکم به سمت بالا مي آيد. کولون نزولي در طرف چپ شکم به سمت پايين مي آيد. بين کولون صعودي و کولون نزولي، کولون عرضي قرار گرفته است. وظيفه کولون بزرگ جذب آب و دفع مواد غيرقابل جذب است.

روده مستقيم (رکتوم)

قسمت انتهايي روده بزرگ است که طول آن 12 تا 15 سانتي متر است. روده مستقيم در انتها به مقعد ختم مي شود. مواد دفعي از طريق مقعد دفع مي شود.

Loading the player...