جهش تولید | دوشنبه، ۵ آبان ۱۳۹۹

خانه تاریخی اربابی کرکوند - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

خانه تاریخی اربابی کرکوند

Loading the player...

خانه اربابي شهر كركوند داراي 750 متر مربع وسعت و قدمتي مربوط به دوران قاجار است. اين خانه در مرحله پاياني ثبت ملي قرار دارد. اين خانه زيبا توسط شهرداري كركوند خريداري و با كمك و همكاري سازمان ميراث فرهنگي در حال مرمت ميباشد. كاربري در نظر گرفته شده براي اين خانه تاريخي احداث خانه فرهنگ توسط شهرداري كركوند ميباشد. اين خانه تاريخي ماهيانه پذيراي تعدادي از گردشگران است و قابليت خوبي در راستاي جذب گردشگر دارا است.
ساخت این بنا مربوط است به دوره قاجار و نمونه بارز معماری گذشته کرکوند می باشد ،محل بنا در بافت قدیمی شهر ودر نزدیکی امامزاده حلیمه خاتون قرار دارد .این بنا را شخصی  به نام  حاج حسن ایرجی احداث می کند نامبرده همان شخصی است که قلعه آسیاباد را بعدا احداث می کند . ایشان به دلایلی پس از تکمیل خانه که در زمان خود کم نظیر هم بوده درب خانه را می بندد ودر محلی دیگر سکنا می گزیند،مدتی بعد اهالی بارضایت مالک از این محل جهت برگزاری مراسمهای عزاداری محرم وروضه خوانی استفاده می کردندکه در سال 1328با عنایت به اینکه کرکوند مدرسه ای نداشته ورثه مرحوم ایرجی برای رضای خدا این محل را به امرتدریس کودکان اختصاص  می دهند و چند سالی نیز به این منوال می گذردوپس از آن نیز برای مدتهای طولانی درب خانه بسته می شودتا اینکه مجدا ورثه در سال 1382اقدام به واگذاری خانه به شهرداری کرکوند می نمایند تا به منظور اجرای برنامه های فرهنگی استفاده نمایند.از مشخصات ظاهری خانه اینکه مساحت بنا 750متر مربع وقدمت آن مربوط به دوره قاجار است .خانه اربابی نمونه بارز معماری گذشته کرکوند می باشد،تطبیق شیوه های زندگی با شرایط اقلیمی از خصوصیات بسیار مهم این خانه است.اتاق های اطراف حیاط این ساختمان بنا بر فصول معین سال مورد استفاه قرار می گرفته. ورودی بنا با دالانی نسبتا طولانی از یک هشتی آغاز شده وبا ایجاد انحرافی تعمدی ،پناهگاهی برای ساکنان می سازد تا بدون دیده شدن ،بر درب اشراف یابد وهم باد شرقی را در هشتی بچرخاند وغبار آن را بنشاند وپس از آن به درون بفرستد.در پایان دالان پس از یک پیچ به حیاط مرکزی با حوضی بزرگ واتاقهای دورهای می رسیم .از دیگر خصوصیات معماری این بنای زیبا وجود پنج دریها ی هلالی شکل ،گچبری وشمشه گیری دیوار ها،درب های چوبی مرغوب با گل میخ های برنجین ودسته ودستگیره های منقوش . سقف ایوانها واتاقهای شمالی با قطعه چوبهای منظم قاب گیری شده وجلوه با شکوهی به بنا بخشیده است ،کف ایوان وحیاط با آجر قزاقی فرش گردیده است. سمت جنوبی حیاط که آفتاب گرم تابستاناز پشت  به آن می تابد قسمت بهار نشین می باشد که به (پناه)معروف است واغلیب فعالیتهای روزمره اهل خانه در این سمت ساختمان انجام شده.در این قسمت از بنا وجود یک شاه نشین با دو دالان کوچک در طرفین با پوشش بستو (نوعی قوس بیضی شکل)ودو فضای مجزا که به آنها (گوش واره )می گویند ،که هر کدام دارای ایوانی در جلوی آنها می باشد زیبایی خاصی به این فضا بخشیده است .در داخل اتاق شاه نشین در فضا در داخل دیوار قرار گرفته که به آنها اصطلاحا (صندوقه )گفته می شود سقف اتاق شاه نشین بصورت گنبدی بوده که در مرکز آن یک روزنه وجود دارد وبصورت ضربی از ملات خشت وگل می باشد که در این قسمت ،سقف به شکل دو پوش است وبین دو سقف فضایی آزاد داز هوا ست که توسط دو دهانه تقریبایک در نیم متر در محل بالای درب هابه محوطه حیاط راه دارد که دو جداره بودن سقف به منظور یکسان نگهداشتن وجنک دمای هوای داخل اتاقها می باشد .همچنین طاقچه های بسیار زیبا در این بنا وجود دارد که قطر آنها حدود نیم متر است .یکی از شاهکارهای معماری  بنا واکثر خانه های قدیمی وجود همین سقفهای گنبدی ونحوه اجرای آنها است چرا که در آن روز گار بدون در اختیار داشتن تجهیزات ومصالح کنونی چون بتن ومیلگرد اجرای چنین دقیق وزیبا خود جای تعمل دار د.طبق گفته ریش سفیدان محل برای ساخت این سقفهای هلالی شکل که از چهار تیر چوبی منحنی شکل کمک میگرفتند ، به این طریق که تیر ها را در چهار گوشه اتاق روی یک تکیه گاه قرار می دادند وخشت های پخته ضشده دا به ترتیب روی این تیر ها می چیدند، تا جای که سقف به حالت منحنی در می آمد وبعد از گذشت چند روز تیرهای چوبی  را از خشتها جدا می کردند وروی آنها را یک لایه کاه گل می کشیدند . در واقع این تیرهای چوبی حکم قالب سقف را داشتند ..اتاقهای سمت شمال که پنجره هایش رو به جنوب است وبخاطر موقعیت جغرافیایی کشورمان در فصل زمستان از صبح تا غروب آفتاب به داخلشان می تابید مخصوص اسکان در زمستان بود که اتاق ها شامل یک پنچ دری بزرگ در وسط ودو اتاق در دو طرف که سقف اتاقها منبت کاری شده وبدنه نیز سفید کاری  که با شمشه گیری (پرورزبندی)گوشه ها ،هلال ها وبرخی قسنتهای بدنه تزیناتی انجام شده که از جمله تزئینات رایج دوره قاجار است . در قسمت قديمي كركوند عمارتي كهن مربوط به حدود يك قرن پيش وجود دارد كه توسط فردي به نام حاج حسن ايرجي بنا گرديده بوده ايشان به دلايلي پس از تكميل خانه كه در زمان خودكم نظيرهم بوده درب خانه را مي بندد ودرمحلي ديگرسكنا ميگزيند، مدتي بعداهالي با رضايت مالك از اين محل جهت برگزاري مراسمهاي عزاداري محرم وروضه خواني استفاده ميكردند كه در سال 1328 با عنايت به اينكه كركوند مدرسه اي نداشته ورثه مرحوم ايرجي براي رضاي خدادر اين محل مشغول به تدريس كودكان آبادي ميگردندوچند سالي نيز به اين منوال مي گذرد وپس از آن نيز براي مدتهاي طولاني درب خانه بسته مي شود تا اينكه مجددا ورثه در سال 1382 اقدام به واگذاري خانه به شهرداري كركوندمينمايند.تابه منظور اجراي برنامه هاي فرهنگي استفاده نمايد. از مشخصات ظاهري خانه اينكه مساحت قسمت قديمي 600متر مربع بوده كه در حدود 85متر مربع نيزجديدا در سمت شرق عمارت توسط شهرداري به اعياني آن اضافه گرديده است. دور تادورعمارت اتاقهاي بسياري ميباشد ،به اتاقهاي رو به قبله(رو به جنوب )خان نشين وبه اتاقهاي پشت به قبله رعيت نشين اتلاق ميگرديده و در سمت غرب هم سه اتاق وجود داشته است در مجموع تعداد سه اتاق پنج دري وشش اتاق معمولي به علاوه دوگنجه خانه ويك انباري بزرگ داشته، سقف اتاقهاي خان نشين واتاقهاي سمت غربي از تير وچوب ميباشد وسقف اتاقهاي رعيت نشين گنبدي شكل كه به صورت ضربي ازملات خشت وگل ميباشد كه در اين قسمت سقف به شكل دو پوش است وبين دو سقف فضايي آزاد از هواست كه توسط دو دهانه تقريبا يك در نيم متردر محل بالاي دربها به محوطه حياط راه دارد كه دو جداره بودن سقف به منظور يكسان نگهداشتن دماي هواي داخل اتاقها ميباشد. اتاقهاي خان نشين پنجدري با دربهاي هلالي داراي گچ بري وشمشه گيري ديوارهاودربهاي چوبي مرغوب با گل ميخهاي برنجين دسته و دستگيره هاي منقوش وداراي سقف هاي منبت كاري شده بوسيله قطعه چوبهاي چند ظلعي كه با مهارت ودقت بسياري در كنار يكديگرچيده شده مي باشد وباعث زيبايي دو چندان مجموعه گريده است كف ايوان وحياط به وسيله آجرهايي موسوم به آجر قزاقي فرش بوده. گفته اند دروسط حياط خانه يك سنگ آب منحصر به فرد با نقش ومنقوشهاي بسيار زيبا وذكر تاريخ تراش وجود داشته كه مدتها پيش از اينكه خانه تحويل شهرداري گردد به سرقت رفته بوده است تا كنون شهرداري كركوند جهت تعميير اين بنامیلیون 650 میلیون ريال هزينه كرده است))*