جهش تولید | سه‌شنبه، ۱۹ فروردین ۱۳۹۹

حکم روزه کسی که در وقت طلوع فجر مشغول خوردن است - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

حکم روزه کسی که در وقت طلوع فجر مشغول خوردن است

Loading the player...

دانلود

حکم روزه شخصی که هنگام شنیدن اذان صبح مشغول خوردن و آشامیدن است؛

ما حكم صيام من أكل او شرب أثناء اذان الفجر؟

الحمد لله  و صلي  الله  و سلم  و بارك  علي  رسول  الله  و علي  آله  وصحبه.

أما  بعد:

در پاسخ به پرسش  شما  از خداوند طلب توفیق کرده و می گوییم:

از جمله اشکالاتی که در  اکثر تقویم های اوقات شرعی وجود دارد این است که لحظه اذان صبح را حداقل پنج دقیقه  زودتر قید می کنند لذا خوردن و آشامیدن در  هنگام شنیدن اذانی که بر اساس تقویم های مذکور داده می شود نقصی در صحت روزه  به شمار نمی آید زیرا با این حساب هنوز طلوع  فجر صادق محقق  نشده است و خداوند می فرماید: (وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ) يعنى: ( بخورید  و  بیاشامید  تا سفیدی  صبح  از سیاهی  شب (شفق صادق)  برای  تان  آشکار  شود)البقره/۱۸۷ و در صحیح  بخاری  از ام  المؤمنين  عائشه  رضی  الله  عنها  روایت شده است  که رسول  الله  صلی  الله  عليه  وسلم  خطاب  به اصحابش- رضی  الله  عنهم- می فرمود: (لايمنعكم  أذان  بلال  فإنه  يؤذن  بليل)يعني: (اذان  بلال  شما را لإ خوردن  سحری بازندارد  زیرا بلال  زمانی اذان می دهد که پاسی  از شب  باقی  مانده است) و سپس  فرمود: ( كلوا  و اشربوا حتي يؤذن  إبن  أم مكتوم فإنه  لايؤذن  حتي  يطلع  الفجر) يعني: (تا وقتی  که ابن أم مکتوم  اذان  نداده  است  بخورید  و بیاشامید  زیرا  او هنگام طلوع  فجر صادق اذان می دهد)

بنابراين اگر انسان مطمئن باشد که موذن سر وقت (و هنگام طلوع  فجر صادق) اذان می دهد  در این صورت خوردن و آشامیدن از لحظه  شنیدن اذان  برای او جایز نمی باشد حتی اگر لقمه یا ظرف آب در دستش باشد  اما اگر موذن مانند اکثر کشورهای دنیا  بر اساس تقویم اوقات شرعی اذان می دهد در این صورت خوردن و آشامیدن هنگام شنیدن اذان  مانعی  ندارد اما احتیاطا  از این کار خودداری کنید ولی اگر چیزی خورد یا نوشید روزه اش صحیح  است.

روزه کسی که در سحر ماه رمضان در تشخیص وقت دچار اشتباه شده و بی اطلاع از اذان صبح سحری خورده است، چه حکمی دارد؟ آیا روزه آن روز را باید قضا کند یا خیر؟

در پاسخ به سؤال فوق اجمال مطلب آن است که:
روزه کسی که در سحر ماه رمضان در تشخیص وقت دچار اشتباه شده و بدون اطلاع از طلوع فجر مرتکب کاری شده که مبطل روزه است، در بعض موارد صحیح می باشد و در بعض موارد قضای روزه آن روز را نیز باید به جا آورد.
و اما تفصیل مطلب:
وقت روزه و امساک از مفطرات آن ابتدای طلوع فجر است تا مغرب شرعی؛ یعنی روزه دار در تمام این مدت باید از هر کاری که مبطل روزه است خوداری کند. خوردن و آشامیدن یکی از کارهایی است که روزه را باطل می کند؛ کم باشد یا زیاد، خوردن آن معمول باشد یا نباشد.
بطلان روزه در صورتی که خوردن و آشامیدن از روی عمد و اختیار باشد قطعی و مسلّم است.لیکن سهو و اشتباه که مورد سؤال از موارد آن می باشد بحث دیگری است که حکم آن به حسب موارد متفاوت است.
پرسش پیش روی ما این است که: شخصی قصد دارد روزه بگیرد اما در تشخیص وقت دچار اشتباه شده و بدون این که متوجه اشتباه خود باشد بعد از اذان صبح چیزی می خورد یا می آشامد، وظیفه او چیست و روزه اش چه حکمی دارد؟ صحیح است و ادامه باید بدهد یا این که باطل است؟ در صورتی که ادامه دان روزه لازم می باشد آیا قضای آن نیز واجب است یا خیر؟

در پاسخ به سؤال فوق اجمال مطلب آن است که:

 

روزه کسی که در سحر ماه رمضان در تشخیص وقت دچار اشتباه شده و بدون اطلاع از طلوع فجر مرتکب کاری شده که مبطل روزه است، در بعض موارد صحیح می باشد و در بعض موارد قضای روزه آن روز را نیز باید به جا آورد.

 

و اما تفصیل مطلب:

 

وقت روزه و امساک از مفطرات آن ابتدای طلوع فجر است تا مغرب شرعی؛ یعنی روزه دار در تمام این مدت باید از هر کاری که مبطل روزه است خوداری کند. خوردن و آشامیدن یکی از کارهایی است که روزه را باطل می‌کند؛ کم باشد یا زیاد، خوردن آن معمول باشد یا نباشد.

 

بطلان روزه در صورتی که خوردن و آشامیدن از روی عمد و اختیار باشد قطعی و مسلّم است.لیکن سهو و اشتباه که مورد سؤال از موارد آن می‌باشد بحث دیگری است که حکم آن به حسب موارد متفاوت است.

 

پرسش پیش روی ما این است که: شخصی قصد دارد روزه بگیرد اما در تشخیص وقت دچار اشتباه شده و بدون این که متوجه اشتباه خود باشد بعد از اذان صبح چیزی می‌خورد یا می‌آشامد، وظیفه او چیست و روزه‌اش چه حکمی دارد؟ صحیح است و ادامه باید بدهد یا این که باطل است؟ در صورتی که ادامه دان روزه لازم می‌باشد آیا قضای آن نیز واجب است یا خیر؟

 

صحّت و بطلان روزه در این صورت که روزه‌دار به وقت سحر، بر اثر اشتباه در تشخیص زمان، مرتکب مثلا اکل و شرب و یا هر مبطل دیگر می‌شود، بستگی دارد به نوع روزه؛ به این معنا که همه اقسام روزه در این جهت حکم واحد ندارد بلکه وظیفه انسان به حسب مورد فرق می‌کند. در این فرض، مورد سؤال یعنی روزه ماه رمضان یک حکمی دارد و بقیه موارد نیز حکم دیگر؛ لذا این‌ دو را از هم جداگانه باید بررسی کرد. بحث روزه‌های واجب غیر ماه رمضان و مستحب در جای دیگر و در پاسخ به پرسش مشابه ارائه شده است مضافا این‌که مورد سؤال الآن ما هم نیست. به همین جهت از تکرار آن خودداری و به علاقمندان مطالعه پرسش و پاسخ مذکور توصیه می‌گردد.

 

اما راجع به این که در ماه رمضان چنین اتفاقی اگر بیفتد چه حکمی دارد و مکلف چه وظیفه ای؟ و روزه صحیح است یا نه، قضا دارد یا خیر؟

 

این فرض صور مختلفی دارد که در تحرالوسیله امام خمینی (س) آمده است. گاه برای روزه‌دار مواردی پیش می‌آید که فقط قضا روزه را در پی دارد و سبب وجوب کفاره نمی‌شود. در ص 275 ج 1 تحریرالوسیله مسأله‌ای وجود دارد تحت عنوان "یجب القضاء دون الکفارة فی موارد" که آن‌ها را برشمرده است. از جمله مواردی که در آن ذکر شده است همین فرع مورد سؤال و بحث ما است. یعنی حکم و تبعات کاری که مبطل روزه است و انسان آن را در سحرگاه ماه مبارک رمضان انجام می دهد و بعد متوجه می‌شود که در تشخیص وقت اشتباه کرده و کاری که کرده بعد از طلوع فجر (اذان صبح) بوده است. امام (س) در آن‌جا می‌فرماید:

 

الرابع- إذا أتى بالمفطر قبل مراعاة الفجر ثم ظهر سبق طلوعه‌ إذا کان قادرا على المراعاة، بل أو عاجزا على الأحوط، و کذا مع المراعاة و عدم التیقن ببقاء اللیل، بأن کان ظانا بالطلوع أو شاکا فیه على الأحوط،. و إن کان الأقوى عدم وجوب القضاء مع حصول الظن بعد المراعاة، بل عدمه مع الشک بعدها لا یخلو من قوة أیضا، کما أنه لو راعى و تیقن البقاء فأکل ثم تبین خلافه صح صومه، هذا فی صوم شهر رمضان، و أما غیره من أقسام الصوم حتى الواجب المعین ...

 

بنا بر این در روزه ماه مبارک رمضان:

 

1- انسانی که قدرت تحقیق دارد اگر بدون تحقیق و بررسی این‌که صبح شده یا نه؟ کارى کند که روزه را باطل مى‌کند، و بعد معلوم شود که سپیدۀ صبح قبل از عمل او طلوع کرده است؛ باید روزه آن روز را ادامه داده و قضای آن را نیز به جا آورد و کفاره لازم نیست، بلکه بنابر احتیاط اگر چه عاجز از تحقیق بوده باشد هم قضای روزه لازم است.

 

2- اگر کسی تحقیق کرده و به باقى بودن شب و عدم طلوع صبح یقین حاصل نکند، به این نحو که بعد از تحقیق گمان بر طلوع صبح پیدا کرده یا در آن شک کند، در این صورت قضاى روزه در صورت اول به احتیاط واجب لازم است و در صورت دوم احتیاط مستحب است.

 

3- در صورتی که تحقیق موجب گمان به باقى بودن شب شده باشد بنا بر اقوا قضای روزه واجب نیست.

 

4- اگر کسی تحقیق کرده و یقین کند که صبح نشده و شب باقى است و چیزى بخورد و بعدا خلاف آن معلوم شود روزه‌اش صحیح است