جهش تولید | چهارشنبه، ۳۰ مهر ۱۳۹۹

حمزه اصفهانی - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

حمزه اصفهانی

Loading the player...

حمزه اصفهانی
وعبدالله حمزه بن حسن اصفهاني از مورخين و اديبان بزرگ و برجسته، در حدود سال ۲۷۰ هجري قمري در اصفهان متولد گرديده است،
از جمله آثار وي، كتاب مشهور تاريخ سني الملوك الارض و الانبياء مي‌باشد كه به لحاظ اشتمال آن بر اطلاعات كثير راجع به ايران، داراي اهميت فراوان است. از ديگر كتاب‌هاي منسوب به وي، از كتاب التصحيف و كتاب كبارالبشر مي‌توان ياد كرد.
حمزه، قبل از سنة سيصد و شصت هجري قمري وفات نموده است.

ابو عبدالله حمزه بن حسن اصفهانی ادیب، لغوی و مورخ (متولد اصفهان - متوفی بین ۳۵۰ تا ۳۶۰ ه. ق.) سال تولد او را حدود ۲۷۰. ه بیان کرده‌اند.[۱]
به گفتهٔ میتوخ آلمانی شمارهٔ تألیفات او به ۱۲ جلد می‌رسد و بیشتر کتاب‌های او در زمینهٔ نحو و لغت و ادب عربی بوده‌است. از این بجز کتاب‌های «التنبیه علی حدوث التصحیف»، مجموعهٔ امثال یا «کتاب الامثال علی افعل»، «شرح اخبار ابی نواس»، «سنی ملوک الارض و الانبیا» باقی‌مانده‌است.[۲]
اصفهانی از تباری ایرانی در حدود ۹۶۱ میلادی در بغداد برآمد. مورخ و لغت‌نویس ایرانی که به عربی می‌نوشت. شعوبی پرشور. در ۹۶۱ میلادی تاریخ خود را براساس وقایع‌نامه‌های ایرانی تألیف کرد. کتابی هم در باب موضوعات نحوی و اشتقاقات لغوی نوشت؛ در نتیجهٴ او بیشتر ادیب و نحوی بود تا مورخ.[۳]
وی احتمالاً در سال 351 هجری قمری در اصفهان درگذشت. [۴]
حمزه اصفهانی ظاهراً تحصیلات اولیه را در اصفهان به انجام رساند و بعد‌ها، برای کسب دانش به مسافرتهای علمی پرداخت. [۱۵] [۱۶] سه مسافرت علمی او به بغداد ، بین سالهای ۳۰۸ تا ۳۲۳، شایان ذکر است. [۱۷] [۱۸] فضای مساعد اصفهان و بغداد در پرورش شخصیت علمی حمزه تأثیر بسزایی داشت
وی لغت ، ادب ، نحو ، تاریخ و انساب را نزد بزرگانی چون ابن‌دُرَید (متوفی ۳۲۱)، ابن‌شُقَیر نحوی (متوفی ۳۱۷)، ابن‌علّاف (متوفی ۳۱۸) و برخی دیگر از دانشمندان آن روزگار آموخت. ضمنآ از محضر محدّثانی چون عَبدان‌ بن احمد جوالیقی (متوفی ۳۰۶)، محمد بن جریر طبری (متوفی ۳۱۰)، محمود بن محمد واسطی (متوفی ۳۰۷)، محمد بن صالح عُکبری (متوفی ۳۰۷) و محمد بن نصیر مدینی (متوفی ۳۰۵) نیز بهره برد. [۲۰] [۲۱] [۲۲] مناسبات حمزه‌اصفهانی با امرای آل‌بویه (حکومت: ح ۳۲۰ـ۴۴۷) نیز ظاهرآ در شکوفایی علمی او مؤثر بوده است، به گونه‌ای که دو کتاب خود (الخصائص و دیوان ابی‌نواس) را به نام دو تن از امرای آل‌بویه تألیف کرد.

آثار متعددی را در شمار تألیفات حمزه اصفهانی برشمرده‌اند که تعداد اندکی از آن‌ها باقی‌مانده است. انواع‌الدعاء، الاوصاف، التشبیهات، التماثیل فی تباشیرالسرور، رُدودٌ علی علماء اللغة و علی رواة‌الشعر و الشعراء، دیوان ابی‌نواس، دیوان شعر ابی‌تمّام و شعراء اصفهان برخی از آثار حمزه‌اند [۴۵] [۴۶] [۴۷] [۴۸] که فقط نامشان را می‌دانیم. اگرچه ردودٌ علی علماء اللغة و علی رواة‌الشعر و الشعراء در زمره تألیفات حمزه به شمار آمده، اما یاقوت حموی [۴۹] بر آن است که حمزه فقط جمع‌آوری و تدوین آن را برعهده داشته است.
درباره التماثیل فی تباشیر السرور نیز چنین احتمالی وجود دارد، زیرا کتابی با همین عنوان منسوب به ابن‌معتز (متوفی ۲۹۶)، خلیفه عباسی ، در دست است که حاوی اشعار بزمی است. [۵۰] [۵۱]