جهش تولید | چهارشنبه، ۷ آبان ۱۳۹۹

حمام علی قلی آقا - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

حمام علی قلی آقا

Loading the player...

حمام علی قلی آقا
این حمام مانند دیگر بناهای تاریخی ایران دارای معماری با ارزش و در نوع خود قابل توجه است. از نکات بسیار با اهمیت آن قرار گیری این حمام در دل یک بافت محله با عناصر متفاوت است. فضاهای این حمام عبارتند از فضاهای اصلی شامل: بینه، میاندر، گرمخانه و چال حوض و فضاهای خدماتی شامل: ورودی هشتی، نوره کش خانه، خزینه و ... فضاهای تاسیساتی مانند: انبار سوخت، گاو رو (محل کشیدن آب از چاه) و کانالهای گربه رو (محلهایی به صورت کانال در زیر فضاهای حمام قرار گرفته که ضمن رد شدن تنبوشه ها (لوله های سفالی انتقال آب) حرارن را نیز به کف حمام منتقل می کردند) می شود.
بانی این بناها علی قلی آقا از خواجگان حرم شاه سلیمان و شاه سلطان حسین صفوی بوده است. با استناد به دو کتیبه موجود در مسجد علی قلی آقا این حمام حدود 305 سال قدمت داردو دارای تزئینات و نقاشیهای از سه دوره تاریخی صفوی با تلفیقی از کاشیکاری و آهکبری، نقاشی و کاشیکاری قاجار و نقاشی کوچه بازاری دوره پهلوی است.
این حمام از نوع معماری سبک اصفهان در اواخر عصر صفوی است. بنای حمام شامل دو حمام بزرگ و کوچک و فضای چال حوض است. هر یک از این دو حمام از دو بخش اصلی سربینه و گرم خانه تشکیل یافته است، به طوری که در آن دوره مردان و زنان به صورت جداگانه می توانستند از آن استفاده نمایند. سربينه حمام فضاي بزرگي است با قاعده هشت ضلعي منتظم سكوهايي بر گرداگرد سربينه با قاعده اي مشابه كه محل نشستن و استراحت يا تعويض لباس مراجعين بوده ساخته شده اند و زير سكوها حفره هايي براي قرار دادن كفش و گيوه تعبيه شده است همچنين بر دو محور فضاي سربينه چهار حوض در درون سكوها تعبيه شده تا افراد قبل از ورود به سكو پاهاي خود را در اين حوض ها شستشو دهند. هشت ستون سنگي بخش ميانه سربينه را بر دوش دارند و سكوهاي اطراف را طاقهاي كوتاهتري مي پوشانند.
سربينه از طريق فضايي موسوم به ميان در به گرمخانه مرتبط مي شود كه در آن چندين شكست و تغيير زاويه وجود دارد. تا ديد مستقيم بين اين دو فضا از بين برود و از اتلاف حرارت گرمخانه نيز جلوگيري گردد. گرمخانه حمام بزرگ فضايي وسيع با قاعده مستطيل شكل است كه با استفاده از ستونهاي سنگي به بخشهاي مختلف تقسيم شده است. درگاه ورودي خزينه در ميانه ضلع روبروي ورودي ميان در به گرمخانه واقع است. با عبور از چند پله به فضاي خزينه كه مملو از آب بوده وارد مي شدند تا آبكشي و تطهير كنند. در هر دو سوي خزينه فضاهايي موسوم به خلوت واقع است كه محل استحمام خصوصي بوده است.
چال حوض فضايي وسيع و كشيده اي در كنار گرمخانه است. اين فضا توسط طاقهاي وسيعي پوشانده شده كه هشت ستون سنگي آن را بر دوش دارند. استخر وسيعي بيشر فضاي چال حوض را به خود اختصاص داده كه به منظور شنا و آبتني استفاده مي شده است. در دو سوي محور اصلي اين فضا دو شاه نشين با قاعده نيم هشت وجود دارد كه معروف است يكي براي پرش و شيرجه و ديگري جايگاه تماشاچيان بوده است.
تزئینات سقف حمام به صورت رسمی بندی است و نورگیرهای سقف به صورت منظم از فضای اطراف به سمت مرکز سقف به صورت منظم طراحی شده اند که در مواقع مختلف روز با ایجاد سایه روشن بر زیبائی تزئینات سقف می افزاید. این بنا هم اینک به صورت موزه در معرض دید عموم گردشگران قرار گرفته است.
آب این حمام از جایی تأمین می شده که از نهر مادی منشعب از آب زاینده رود بوده است. حمام علی قلی آقا دارای تزئینات و نقاشی های از سه دوره تاریخی صفوی با تلفیقی از کاشیکاری و آهکبری، نقاشی و کاشیکاری قاجار، و نقاشی کوچه بازاری دوره پهلوی است. که این مجموعه تزئینات از جاذبه های بسیار در خور توجه این حمام تاریخی است. از آنجا که این بنا پس از احداث در دوره های بعدی نیز مورد استفاده قرار میگرفته تعمیرات ویا الحاقاتی به صورت نا درست در بنا صورت پذیرفته است که در هنگام مرمت تمامی آنها اصلاح شده و با لایه برداری بین سه تا پنج لایه پس از رسیدن به اولین لایه تزئینات دوره های مختلف حمام قابل دسترسی باشد.