جهش تولید | جمعه، ۹ آبان ۱۳۹۹

تنگه غرقاب گلپایگان - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

تنگه غرقاب گلپایگان

Loading the player...

دانلود

نام روستاي غرقاب و تنگه معروف آن تداعي كننده افسانه ها و داستانهاي زيادي است كه سينه به سينه از گذشته به امروز منتقل گشته است و هر كدام از ما احتمالا با يكي از آنها آشنايي داريم. به عنوان مثال مي گويند كه زماني كل منطقه گلپايگان را آب فرا گرفته بود و تنها قسمتي از گنبد مسجد جامع و بخشي از منار مشخص بود. هنگامي كه پادشاهي با لشكريان خودش از اين منطقه مي گذشت نظرش به اين دو علامت جلب شده و دستور مي دهد تا دربند غرقاب را بشكافند. هنگامي كه آب از منطقه خارج مي شود شهر گلپايگان نمودار مي گردد.
در ساختگي بودن اين قصه و داستانهاي مشابه هيچ شك و شبه اي نيست اما اينكه چرا اين منطقه تا اين حد اسرار آميز بوده و مايه داستانها و افسانه هاي مختلف گشته است خود جاي بحث و تامل بسيار دارد و دقت نظر محققان و باستان شناسان را مي طلبد. آن چيزي كه در بادي امر نظر انسان را به خود جلب مي كند تعدد سنگ نبشته هاي مختلف اين منطقه است كه مربوط به ادوار گوناگون تاريخي بوده و بارها مورد توجه علاقه مندان واقع گشته است. نكته بسيار جالب اينكه اين سنگ نبشته ها مربوط به يك دوره زماني خاص نيست و بر اساس نظريه باستان شناسان از هفت هزار سال پيش تا قرن هشتم هجري قمري آثار با ارزش و كتيبه هاي مختلفي در صخره هاي اين منطقه وجود دارد كه بحث در مورد آنها مجالي بس طولاني مي طلبد. دوستان عزيز مي توانند براي آگاهي بيشتر در خصوص اين سنگ نبشته ها به كتب مختلفي كه در اين باره وجود دارد از جمله كتاب موزه هايي در باد و كتاب گلپايگان در آيينه تاريخ مراجعه نمايند.
وجه اشتراكي كه در بين اين سنگ نبشته ها و آثار وجود دارد همگي دلالت بر اين موضوع مي كند كه اين منطقه در طول ادوار مختلف تاريخي منطقه مقدس و اسرار آميزي بوده و اين تنها مربوط به دوران قبل از اسلام و يا دوران اسلامي كه در اين جا خانقاهي ساخته شده و كتيبه آن همچنين موجود است نمي باشد. وجود گورستان نه چندان كهن كه تا چند سال قبل هنوز آثاري از آن به جا بود به همراه كتيبه هاي مختلف به خط كوفي و عربي همگي دلالت بر تقدس اين منطقه دارد.
اما چگونه مي توان اثبات كرد كه اين منطقه قبل از دوران اسلامي هم مقدس بوده است آيا نقوش و سنگ نبشته هاي انسانهاي اوليه هم نشان از نوعي عمل مقدس بوده و يا محدوده زيارتگاه و محل مورد احترام آنان را تعيين مي كرده است آيا ساخت زيارتگاه و خانقاه و رباط در دوره اسلامي نشان از تسري اين قداست به دوره اي بعدي بوده است
اما ...
آنچه كه در اين نوشتار كوتاهمورد بحث ما است سخن درباره كتيبه اسرار آميزي است كه به خط پهلوي در يكي از صخره هاي اين منطقه وجود دارد. اين كتيبه اسرار آميز كه نوع خط و متن آن به يقين مبين تعلق آن به دوران قبل از اسلام مي باشد بارها مورد نظر بينندگان و محققان قرار گرفته ولي تاكنون ترجمه قابل قبولي از آن اراه نگشته بود.

سنگ نگاره های تیمره

سنگ نگاره ها یا هنرهای صخره ای کهن ترین آثارتاریخی و هنری به جامانده از بشر هستند. به تعبیری بستز بوجود آمدن حروف رمزی ، خط ، تبادل پیام ، زبان ، تاریخ ،اسطوره ها، هنر و فرهنگ از سنگ نگاره هاست وآنها از بهترین ابزارهای رمزگشایی ماقبل تاریخ هستند سنگ نگاره ها به تعبیری مادر تاریخ ، هنر، زبان ، خط ، اسطوره ها و فرهنگ ها هستند .
وجود اين آثار باستاين نشان از قدمت تمدني هر كشوري دارد و در ايران نيز اين دستكند هاي بشري بسيار ديده شده اند بطوريكه تعداد آنها فقط در یک منطقه محدود در بخش تيمره (خمین) به بیش از ۲۱ هزار مورد می رسد که عمر بعضی از آنها نزديك به چهل هزار سال برآرود شده است.
تیمره منطقه ای در تقاطع سرچشمه های رود اناربار است و قدیمی ترین نشانه های تمدن بشری در این نقطه یافت شده . تيمره در منطقه مابین محلات ،خمین و گلپایگان قرار گرفته و در «
جلماجرد»،«قیدو» و «مزاین» کهن ترین آثارتاریخی و هنری بجامانده از سنگ نگاره هاي اين منطقه هستند .
یکی از مهمترین و شاید کاملترین مجموعه های سنگ نگاره کشور که در خمین قرار دارد، نمادها، کتیبه ها و سنگ نگاره های تاریخی منطقه تیمره است، این نگاره ها که ناشی از تجربیات عینی و باورهای اعتقادی و فرهنگی نیاکان ما می باشد بر دل صخره های متعددی در بخش جنوبی استان مرکزی دیده می شود .
تنگه غرقاب مهد ۴۰ هزار سال تاريخ
تنگ غرقاب – قیدو در کنار رودخانه گلپایگان در شرق شهرستان خمین و روستای فرنق، آشنا خور، هاجیله رضا آباد، نور آباد و نصر آباد و آشمسیان در اطراف رودخانه خمین و کنار سد جباده از جمله مهمترین مراکزی است که دارای بیشترین سنگ نگاره می باشد.
دکتر مرتضی فرهادی در کتاب موزه هایی در باره تعداد سنگ نگاره های موجود در تنگ غرقاب قیدو و همچنین سرشاخه های رودخانه خمین و گلپایگان را بالغ بر ۲۵ تا ۳۰ هزار عدد برآورد نموده است. عمده نگاره ها مربوط به جانوران بویژه بز کوهی و شکار آنان توسط انسان است. در این نگاره ها ابزار اصلی شکار انسان تیر و کمان و نیزه بوده است. با بررسی های صورت گرفته، تصاویر پستانداری همانند بزکوهی، قوچ، پلنگ، گرگ، گوزن، شیر، گراز، آهو، گورخر، شتر و پرنده گانی همانند کبک، بوقلمون، هد هد و درنا، بیشترین نگاره ها را تشکیل می دهد. از دیگر سنگ نگاره های موجود در منطقه