رونق تولید ملی | یک‌شنبه، ۲۸ مهر ۱۳۹۸

بیماریهای معلولیت جسمی - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

بیماریهای معلولیت جسمی

Loading the player...

بيماريهاي معلوليت جسمي بيشتر معطوف به قسمت ستون فقرات مي گردد
نواحي مختلف ستون فقرات
ستون فقرات به چهار ناحيه گردني ، پشتي-سينه اي،کمري و خاجي تقسيم ميشود و هر قسمت خصوصيات و عمل کرد مخصوص دارد
1-ستون فقرات گردني: شامل هفت مهره است که از بالا به پائين C1تا7 Cناميده ميشود مهرههاي گردني بصل النخاع و قسمتي از نخاع و جمجه را محافظت کرده و در حرکتهاي سر بر روي تنه نقش دارد.
اولين مهره گردني 1 Cيا اطلس ناميده ميشود که بشکل حلقه بوده و زير جمجمه قرار دارد. مهره دوم گردني 2 Cيا اکسيس يا محوري ناميده ميشود که مدور است و يک برآمدگي به نام زائده ادونتوئيد يا دنداني دارد که در سمت بالا و در داخل حلقه ي مهره اطلس قرار ميگيرد اين دو مهره باعث ميشوند که سر بتواند به طرفين خم شود يا بچرخد ساير مهره هاي گردني 3 C تا7 C است که شبيه هم هستند.
2- ستون فقرات پشتي يا سينه اي: در زير آخرين مهره گردنيC7 دوازده مهره پشتي قرار دارند که از T1 تاT12 ميباشند. T1 کوچکترين و T12 بزرگترين مهره پشتي هستند. اتصال دندهها به مهرههاي پشتي قدرت بيشتري به اين قسمت از بدن ميدهد.
بنابراين در ناحيه پشتي ستون فقرات به دليل اتصال به دندهها استحکام بيشتري نسبت به ناحيه کمري و گردني دارند علاوه بر اين قفسه سينه و رباطهاي آن ناحيه حرکات ستون فقرات پشتي را محدودتر ميسازند و به اين ترتيب ارگان حياتي داخل فقسه سينه را محافظت ميکنند.
3-ستون فقرات کمري: ستون فقرات کمري شامل پنج مهره است که از L1 تا L5 نام دارند که بزرگترين مهرهها هستند. اندازه و شکل هر يک از مهره هاي کمري براي تحمل وزن بدن طراحي شده اند مفاصل بين مهره اي مهره هاي کمري (Facet joint) باعث حرکاتي چون خم شدن و باز شدن قابل توجه مهره هاي کمري ميشوند اما حرکات چرخشي آن محدود است.
4-ستون فقرات خاجي: در پشت استخوان لگن قرار گرفته و شامل پنج مهره ازS1 تا S5 ميباشد که به شکل مثلثي به هم جوش خورده و تشکيل خاجي را ميدهند. استخوان خاجي بين دو استخوان لگن قرار گرفته و موجب اتصال ستون فقرات به لگن ميشود. آخرين مهره کمري L5 با خاجي مفصل گرديده و روي آن حرکت ميکند بلافاصله در زير استخوان خاجي پنج مهره اضافي که به هم جوش خورده اند و تشکيل استخوان دنبالچه را ميدهند قرار دارند.
5-لگن و جمجمه : استخوانهاي جمجمه و لگن به صورت خاص جزء ستون فقرات نيستند اما در ارتباط نزديک با ستون فقرات قرار دارند و نقش عمده اي در تعادل شخص ايفا ميکنند .
سطوح ستون فقرات:
براي کمک به فهم و توصيف بهتر تشريح بدن متخصصين ستون فقرات توجه خاصي به شناخت سطوح بدن ميکنند سطح بدن يک صفحة صاف ذهني و يک سطح دو بعدي است که به عنوان ناحيه اختصاصي تشريحي استفاده ميشود.
1-سطح فرونتال يا کرونال يا پيشاني يا قدامي:نيمه هاي قدامي و خلفي بدن را به صورت فرضي جدا ميکند.
2-سطح مريان يا ساژيتال يا مياني يا نيم رخ :بدن را به نيمه هاي چپ و راست تقسيم ميکند.
3-سطح ترانسورس ، اگزيال يا عرضي :بدن را از ناحيه کمر به دو نيمه بالا و پائين تقسيم ميکند.

انحناهاي ستون فقرات:
وقتي از روبرو و يا صفحه کرونال يا قدامي به ستون فقرات نگاه ميکنم ستون فقرات سالم به صورت مستقيم است. انحناهاي جانبي در اين حال و يا به بياني انحراف به سمت راست و يا چپ ستون فقرات به عنوان (اسکوليوز) شناخته ميشود.
وقتي از سطح ساژيتال يا نيم رخ به ستون فقرات افراد بالغ نگاه مي کنيم چهار انحناي مجزا وجود دارد که به عنوان کيفوز و لوردوز ناميده ميشوند. يک انحناي کيفوز در ستون فقرات تحدبي است که به سمت پشت قرار دارد اين برآمدگي کيفوز در ناحيه ستون فقرات پشتي و خاجي وجود دارد. انحناي لوردوز تقعر به سمت پشت ستون فقرات است که معمولاً در ناحيه کمري و گردني وجود دارد.
ساختمان مهره:
در تمام مهره ها اجزاء اساسي به استثناء مهره هاي اول و دوم گردني شيبه هم هستند لايه خارجي مهره از استخوان متراکم (کورتيکال) تشکيل ميشود اين نوع استخوان متراکم محکم و قوي است، داخل هر مهره استخوان اسفنجي وجود دارد که ضعيف تر از استخوان متراکم ميباشد استخوان اسفنجي شبيه کندوي زنبور عسل است و توليد گلبولهاي قرمز و بعضي از انواع گلبولهاي سفيد را به عهده دارد.
هر مهره شامل اجزاي مشترک زير است:
1-جسم مهره:بزرگترين قسمت مهره است که اگر از بالا به آن نگاه کنيم به شکل بيضي است و اگر از کنار به آن نگاه کنيم شبيه ساعت شني (Hoursglass) است که در دو انتها ضخيم تر و در وسط نازک تر است. جسم مهره از استخوان متراکم قوي پوشيده شده و در داخل آن استخوان اسفنجي است.
2-پايه ها يا پديکولها:دو زائده کوتاه که از استخوان متراکم محکم ساخته شده و از قسمت پشت بدنه مهره برآمده اند.
3-لاميناها :دو صفحه پهن استخواني که از پديکولها به طرفين گسترش يافته و در قسمت وسط به هم وصل ميشوند.
4-زوائد:سه نوع زائده وجود دارد.زائده مفصلي، زائده عرضي و زائده خاري.اين زوائد محل اتصال رباط ها و تا ندونها هستند. چهار زائده مفصلي هر مهره با زائده هاي مفصلي مهره هاي مجاور اتصال يافته و تشکيل مفاصل بين مهرهاي يا فاست (Facet) را ميدهد. مفاصل بين مهره اي همراه با ديسکهاي بين مهره اي در حرکت مهره ها و ستون فقرات نقش دارند.زائده خاري در پشت مهره امتداد يافته و محلي است که دولامينا به هم وصل ميشوند و به عنوان بازوئي در حرکت ستون فقرات نقش دارد.
5- صفحه انتهاي مهره ها:قسمت فوقاني و تحتاني هر مهره با صفحه اي پوشيده شده به نام صفحه انتهائي (End plate) که داراي ساختمان پيچيده اي است که ديسک بين مهره اي را محافظت ميکنند.
6- سوراخ بين مهره اي: پديکولها شيار کوچکي در قسمت بالا و يک شکاف عميق در سطح تحتاني دارند و زماني که مهره ها روي يکديگر قرار ميگيرند شکاف پديکول مهره بالا با شکاف پديکول مهره پائين تشکيل سوراخ بين مهره اي را ميدهند. اين سوراخ چون محل خروج ريشه هاي عصبي از نخاع به قسمت هاي ديگر بدن است از اهميت خاصي برخوردار است.
7- مفاصل بين مهره اي (Facet joint): مفاصل بين مهره اي در قسمت پشت جسم مهره اي قرار دارند و به خم شدن ، پيچ خوردن، خم و راست شدن و حرکت در جهات مختلف ستون فقرات کمک ميکند. گرچه اين مفاصل به حرکت ستون فقرات کمک ميکنند اما حرکات بيش از حد باز شدن و خم شدن را نيز محدود مي کنند.
8- ديسک هاي بين مهره اي : بين هر دو جسم مهره يک بالشتک به نام ديسک بين مهره اي وجود دارد هر ديسک فشار ناگهاني را که در حين حرکت ايجاد ميشود تحمل و جذب مينمايد و به اين وسيله از لغزش مهره ها بر روي همديگر جلوگيري مي کند. ديسک هاي بين مهره اي بزرگترين ساختمان هائي در بدن هستند که عروق خوني ندارند و از طريق اسمز تغذيه مي کنند. هر ديسک از دو قسمت تشکيل شده آنولوس فيبروزيس – نوکلئوس پوليوزيس.
انولوس فيبروزيس: يک ساختماني الاستيک محکم است که در اطراف يک مرکز ژله اي نرم که همان نوکلئوس پوليوزيس قرار ميگيرد. آنولوس موجب افزايش ثبات چرخش مهره و کمک به مقاومت در برابر فشار مي شود. آنالوس از آب و لايه هاي فيبري کلاژن محکم تشکيل شده است اين فيبرهاي کلاژن در زوايه افقي مختلف شبيه به يک لاستيک مدور قرار گرفته است. کلاژن قدرتش را از نوارهاي فيبروز قوي پروتئيني متصل به هم بدست مي آورد.
نوکلئوس پوليوزيس: قسمت مرکز بين هر ديسک مهره اي از يک ماده الاستيک ژله اي شکل تشکيل شده است. که نوکلئوس پوليوزيس نام دارد و همراه با آنولوس فيبروزيس استرس و وزن را از مهره اي به مهره ديگر منتقل ميکند. نوکلئوس پوليوزيس نيز از آب کلاژن و پروتئو گليکات تشکيل شده است اما نسبت اين مواد در نوکلوس پولپوزيس متفاوت است و آب بيشتري نسبت به آنولوس دارد.
نخاع در ريشه هاي عصبي: نخاع يک ساختمان استوانه اي باريک به اندازه پهناي انگشت کوچک دست است. نخاع از زير پايه مغزي شروع شده و تا مهره اول کمري L1 ادامه مي يابد بنابراني نخاع از کونوس مدولاريس شروع و تا کودا اکوونيا که شبيه دم اسب است ادامه مي يابد. ريشه هاي اعصاب نخاعي مسئول تحريک حرکت و احساس هستند. ريشه هاي عصبي از کانال نخاعي و از راه سوراخ هاي بين مهره اي خارج مي شوند.
اعصاب ستون فقرات و نخاع: مغز و نخاع تشکيل سيستم اعصاب مرکزي را مي دهند ريشه هاي عصب که از نخاع و کانال نخاعي خارج ميشوند به شاخه هائي در بدن تبديل مي شوند که به آن سيستم اعصاب محيطي مي گويند.
رباط ها – عضلات و تاندون ها: رباط ها و تاندون ها طناب هاي فيبروز از بافت هم بندي هستند که به استخوان متصلند رباط ها دو يا چند استخوان را به هم وصل کرده و به ثبات مفصل کمک ميکنند. تاندون ها ماهيچه ها را به استخوان وصل ميکنند آن ها از لحاظ اندازه والاستيته با هم فرق دارند. سيستم رباط ها در ستون فقرات همراه تاندون ها و عضلات در ستون فقرات يک نوع بريس طبيعي ايجاد ميکنند که براي کمک به مراقبت ستون فقرات در برابر ضربه مؤثر است. رباط ها مفصل را هنگام استراحت و يا حرکت محکم نگه مي دارند و از ايجاد صدمه جلوگيري ميکنند.
رباط ها: رباط طولي قدامي ثبات دهنده عمده ستون فقرات است که از قاعده جمجمه تا خاجي در قسمت جلوي مهره ها امتداد دارد.
رباط طولي خلفي اين رباط نيز يک ثبات دهنده عمده است و در تمام طول ستون فقرات از قاعده جمجمه تا خاجي در قسمت خلفي جسم مهره ها را در بر ميگيرد.رباط هاي بالاي زائده ها و رباط هاي بين زائده اي و رباط زرد بين مهره ها در تمام ستون فقرات قرار دارند.
عضلات و تاندون ها: سيستم عضلاني ستون فقرات پيچيده است و نقش مهمي در ثبات ستون فقرات ايفا ميکنند.