جهش تولید | شنبه، ۱۰ آبان ۱۳۹۹

بنای بایزیدبسطامی - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

بنای بایزیدبسطامی

Loading the player...


بسطام یکی از شهرهای شهرستان شاهرود در استان سمنان در ایران و مرکز بخش بسطام است. و در شش کیلومتری شمال خاوری شاهرود جای دارد. تاریخ این شهر قبل از ورود اسلام به ایران مشخص نیست. بنابر یک روایت حاکم خراسان در زمان خسروپرویز که نام وی «بسطام نام» بود، این شهر را بنا گذاشته‌است. با توجه به این روایت این شهر را باید شهرهای تأسیس‌شده در دوران شاپور دوم ساسانی دانست. در دورهٔ عباسیان، این شهر دومین شهر ایالت قومس و تالی دامغان بود و پس از حملهٔ مغول رو به انحطاط رفت .قدمت این شهر به ۸۰۰۰ سال قبل می‌رسد و آثار معروف آن از تپه معروف سنگ چخماق در شمال بسطام دیرینگی این شهر را به نمایش می‌گذارد. در گذشته رشته قنات‌های بسیاری در این شهرجاری بوده که تماماً دارای آبی گوارا و شیرین بود و در حال حاضر قنواتی مانند قنات صادق خان که قدمت آن به حدود بیش از ۵۰۰ سال می‌رسد هنوز از اهمیت بسیاری برخوردار است و آب شیرین آن در تابستان بسیار سرد و در زمستان گرم است. این بنا در کنار امامزاده محمد، در مجموعه تاریخی بایزد بسطامی واقع گردیده و از آثار جالب توجه قرن6 و 7 ه-. ق است؛ بدین معنا که در قرن 6 ساخته و در قرن 7 توسط غازان خان و الجایتو بازسازی شده است . این مسجد، از دو قسمت متمایز مردانه و زنانه یا دو شبستان عمود برهم تشکیل شده است . بنای قسمت مردانه، بر روی آثار مسجدی از دوره سلجوقی - همزمان با ساختمان منار 514 ه-. ق- قرار گرفته است . این بخش در اصل دارای پوشش گنبدی بوده که بعد از فروریختن در دوره قاجاریه، با پوشش مسطح چوبی جایگزین شده است . این پوشش امروزه بر روی شش ستون چوبی با سرستون های مقرنس قرار گرفته است . در اینجا، محراب گچبری بسیار نفیسی قرار دارد که با نقوشی هندسی، گیاهی، اسلیمی و گل های چهارپر تزیین شده است . بخش فوقانی محراب را با کتیبه هایی به خط ثلث و نستعلیق، در دوره ایلخانی و قاجاریه آراسته اند . بر یکی از کتیبه های ایلخانی این محراب، نام معمار" عمل محمد حسین بن ابیطالب المهندس بناء الدامغانی" خوانده می شود . ارتفاع این محراب، 9/3و عرض آن، متر 3/3 است . یکی دیگر از نفایس مسجد مردانه، درهای آن، مرکب از سه لنگه است که دولنگه آن به یکدیگر مربوط و قسمت سوم مجزا است . سراسر در مذکور، منبت کاری فوق العاده ظریف و هنرمندانه است . بالای سر این در، با آجر عبارات "الا اله الا لله محمدرسول الله " به خط کوفی نوشته شده است . قسمت زنانه مسجد به صورت یک سالن طویل و باریک است و در سقف آن - عمود بر امتداد سالن- گچبری های زیبایی مشاهده می شود که باتوجه به شیوه آن احتمالا کار مهندس محمدبن حسین الدامغانی است . محراب زیبای این قسمت نیز از لحاظ گچبری حایز اهمیت است . در سمت شرق مسجد با یزید و متصل به آن، منار بسیار زیبای 514 ه-. ق برجای مانده است . این مناره درحال حاضر، 14 متر ارتفاع دارد و شامل سه قسمت پایه، ساقه و کلاهک است . تزیینات منار شامل چند بخش متفاوت آجر کاری بسیار ارزنده با نقوش هندسی و گیاهی است . این منار دارای دو کتیبه آجری است که بر یکی، آیت الکرسی و بر دیگری که به طور واضح خوانده نمی شود، عبارت "سنه اربع عشر خمسمائه " نوشته اند . در قسمت فوقانی مناره به وسیله چند ردیف آجرچینی ظریف و هنرمندانه، تاج منار را پدید آورده اند . راه پله مارپیچ داخل منار، به وسیله روزنه هایی که در بدنه منارتعبیه شده، روشنایی می گیرد . قسمت فوقانی منار، حرکت و جنبش محسوسی دارد که احتمالا نتیجه حالت ارتجاعی چوب هایی است که در منتهی الیه دو جرز ساختمان کار گذاشته اند و بر روی آنها تا ارتفاع دو متر ساختمان منارادامه یافته است . در کاوش هایی که در دوره اخیر در کف مسجد مردانه بایزید صورت گرفته، بقایای مسجد دوره سلجوقی آشکار گشته است . این بنا به شماره 69 به ثبت تاریخی رسیده است .