جهش تولید | دوشنبه، ۵ آبان ۱۳۹۹

بناهای تاریخی ابیانه - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

بناهای تاریخی ابیانه

Loading the player...

مسجد پرزله يکي از قديميترين مساجد ابيانه بوده که در شرق مسجد جامع در «محله پرزله» بنا شده است. در مورد بناي اين مسجد، مي گويند خانه اي در شرق مسجد واقع بوده که «خانه ارشد» نام داشته است. دو برادر در اين خانه منزل داشته اند که يکي از آنها قصد مي کند مسجدي جنب خانه خود بنا کند. برادر ديگر نيز علاقه داشت در اين امر خير سهيم شود اما برادر اول زير بار نمي رود و مي خواست خود به تنهايي اين کار را انجام دهد. پس از ساخته شدن مسجد، برادر دوم چند ملک کشاورزي خود را که در دشت بالاي ابيانه واقع بوده وقف مسجد مي نمايد تا از محل در آمد اين زمينها، فردي را براي سرپرستي مسجد بگمارند تا اذان نيز بگويد و بر نظافت و حفظ ساختمان اين بنا نظارت نمايد. تا سال 1335 هجري شمسي، ساکنان اين خانه که خود را از اعقاب واقف اوليه مي دانستند سعي در حفاظت مسجد داشتند اما در اين سال سيلي رخ داد و ملک موقوفه از بين رفت و از آن به بعد، سرپرستي اين خانه نيز به درستي انجام نگرفت.
با توجه به معماري خاص اين بنا، فضاي داخل مسجد بسيار دلباز و آرامبخش است و همواره نسيم خنکي در آن جريان دارد که خستگي را از تن مسافر مي زدايد. اين مسجد در دوره ايلخانيان ساخته شده است. روي درب ورودي مسجد که قديمي ترين تاريخ نوشته شده روي دربهاي ابيانه است، تاريخ 701 هجري قمري که سال بناي اين بخش از مسجد است به چشم مي خورد. طبقه فوقاني که مسجد اصلي را تشکيل مي دهد، تالار بزرگي است که در زمان صفويه بنا شده و شبستان کوچکي در دوره قاجاريه به بناي اصلي اضافه شده است. يکي از درهاي مسجد تاريخ 1058 هجري قمري را دارد و وقف «مولانا عماد» است. دري دولنگه و کوچک به کوچه سرپوشيده غربي باز مي شود که با خط نستعليق و نسخ، نام سازنده آن، «حاجي عبدالباقي بن تقوي» در سال 1051 نوشته شده است. تخته پوش بخش داخلي سقف مسجد، داراي کتيبه اي است که طبق آن، تاريخ ساخت اين بخش از مسجد، شعبان سال 1062 ذکر شده است. باني اين قسمت از مسجد، «حاجي شهاب الدين محمد ابيانه» و کاتب اين کتيبه، «محمد نصيربن همايون» بوده است.
درب شرقي مسجد به گرمابه‌اي باز مي شود. ساختمان مسجد در دو طبقه بر بالاي آب انبار و پاشير قرار دارد و راه پله اي مارپيچ، طبقات مسجد را به يکديگر مرتبط مي سازد. شبستان مسجد ستوندار بوده و تيرهاي چوبي و ستونهاي چوبي آن را نگاه داشته است. اين شبستان دوطبقه، هم سطح با کوچه قرار گرفته و توسط دري دولنگه به يک راهروي کوچک باز مي شود. در انتهاي اين راهرو دري يک لنگه قرار گرفته که با گذر از آن وارد ايوان مسجد مي شويم. روي اين در ورودي که از جنس چوب گردوست، تزئينات منبت کاري به صورت حاشيه اي از گل و بوته قرار دارد که بر بالاي آن، تاريخ ساخت را با خط نسخ ريز، سال 701 ذکر نموده و نام خطاط، «محمد بن علي مجيب اصفهاني» ذکر شده است. چند خط نوشته روي تخته پوش بخش داخلي سقف مسجد ديده مي شود. شبستان کوچکي نيز در دوره قاجار ساخته شده است.
با توجه به اهميت مراسم دهه عاشورا و نيز مراسم ماه مبارک رمضان در ابيانه، رقابتي بين دسته هاي عزاداري محلات مختلف وجود دارد. مراسم دهه عاشورا و روضه خوانيها در اين مسجد برپا مي شده است. همچنين مردم بالا (پل) نيز نمازهاي يوميه خود را در اين مسجد به جا مي آورده اند.
مسجد حاجتگاه:

اين مسجد در محله زيارتگاه در کنار قبرستان قديمي قرار دارد و تاريخ ساخت آن را 400 سال پيش عنوان مي کنند. نماي اين مسجد آجري با دريچه ها و پنجره هاي مشبک هلالي است.

يک مسجد قديمي که در حال حاضر به انباري تبديل شده به اين مسجد متصل است. در طبقه بالاي مسجد نيز اتاقي قرار دارد که محل دفن موقت مرده هاي اربابان بوده است. جلوي مسجد، تخت گاهي
معروف  به " تخت مزگه " قرار دارد که گفته مي شود ماشاالله خان سردار آن را ساخته است. در مسجد نيز در سال 953ه.ق هم زمان با سلطنت شاه طهماسب اول ساخته شده است. مردم ابيانه باور دارند که اين مسجد حاجت و نيازشان را برآورده مي کند و در اين مورد داستاني از کولي که کودک بيمارش را به پاي ستون اين مسجد مي آورد و کودک، سلامتي خود را باز مي يابد نقل مي کنند.