انگورستان ملک

در زمان سلطنت نادر شاه افشار باغ انگوري که متعلق به مردم اصفهان بود به عنوان ماليات ازآنها گرفته شد و به تصرف دولت در آمد. در زمان سلطنت ناصرالدين شاه قاجار به تصرف مسئول امور مالي حکومت اصفهان در آمد و بعدها فرزند اين شخص به نام حاج محمد ابراهيم خان که لقب ملک التجار داشت بناي انگورستان را احداث کرد و به برگزاري مراسم عزاداري و تعزيه اختصاص داد. معمار سازنده اين پنا استاد حسين چي است و تاريخ وقف نامه آن سال 1311 ‏ هجري قمري است. ‏در طول زمان قسمت هاي مختلفي از اين انگورستان تخريب شد و بخش هائي از آن در سال 1333 ‏هجري شمسي در تعريض خيابان ملک از بين رفت . ‏آنچه از اين بنا باقي مانده است په حياط وسيع است که در شمال واقع شد و په سفره خانه که مساحت تقريبي آ ن با حياط يکي است. اين سفره خانه تمامي جبهه حياط را در بر مي گيرد. ‏فضاي سفره خانه بوسيله په ارسي هفت دهنه به حياط جنوبي باز مي شود. بعدها حياط خانه نيز سقف شده بطوري که از ارسي هاي سفره خانه و حياط سرپوشيده و پشت بام و فضاهاي سه جبهه ساختمان براي تعزيه استفاده مي شده است. ‏در سقف حياط په نورگير زيباي 1 ‏ضلعي به همراه پنجره هاي سراسري بالاي ديوار حياط روشنائي فضاي تعزيه را تامين مي کند. تالار پنج دري زيبائي که در جبهه شمالي حياط سرپوشيده قرار دارد محل دفن مرحوم ملک التجار و همسر دوست که بنا به وصيت وي در اين محل ‏به خاک سپرده شده اند . ‏مجموعه فضاهاي حياط سر پوشيده، سفره خانه، اتاق مقبره و ديگر اتاقهاي اطراف حياط داراي تزئينات فراوان گچپري ، آينه کاري وکاشيکاري هستند. ‏ستون هائي که در وسط فضاي سفره خانه و حياط هستند داراي روکش هاي چوبي مي باشند اما پايه و سر ستونها داراي تزئينات مي باشند . در زير فضاي سفره خانه زير زميني وجود دارد که نورگيرهاي مشبک نور آن را ازحياط جنوبي تامين مي کند. درگوشه جنوب شرقي بنا حمامي واقع شده است که سقف گنبدي بسيار زيبائي دارد و سکوهائي در اطراف آن تعبيه شده اند . انگورستان ملک از بناهاي بسيار زيباي دوران قاجاريه است که در حال حاضر در اختيار سازمان اوقاف مي باشد و به برقراري مسابقات قرائت قرآن و تعزيه و عزاداري اختصاص دارد . تزئينات اين بنا بيانگر هنرگچبري و آينه کاري و کاشيکاري هنرمندان خلاق و مبتکر اصفهاني مي باشد . انگورستان ملک نيز با زيبايي و جاذبه هاي خاص خود مي تواند به صورت يکي از ديدني هاي نفيس اصفهان مورد بازديد گردشگران ايراني و خارجي قرار گيرد . ‏انگورستان ملک در خيابان شريف واقفي خيابان ملک محله شيخ يوسف قرار دارد .

در زمان سلطنت نادرشاه افشار باغي پر از درخت‌هاي انگور در نزديکي مرکز شهر وجود داشت که به علت عدم پرداخت ماليات از دهقانان توسط ايادي شاه تصرف شده بود، اين باغ از آن دوران جزو اموال دولتي محسوب مي‌شد و در زمان ناصرالدين شاه قاجار در اختيار داروغه و مسئول امور مالي حاکم اصفهان درآمد. در سال‌هاي بعد فرزند همان داروغه به نام حاج محمد ابراهيم‌خان که لقب ملک‌التجار داشت در محل اين باغ بنائي ساخت که به نام انگورستان مشهور شد.
اين بنا در آن زمان به امور برگزاري تعزيه و عزاداري محرم اختصاص يافته بود و معمار سازنده آن استاد حسين، طوري طراحي بنا را سامان داده که مناسب برگزاري نمايش و تعزيه باشد.
تاريخ وقف‌نامه اين بنا که براي عزاداري امام حسين (ع) و يارانش اختصاص يافته، براي سال 1341 ه.ق است، البته در طول زمان‌هاي مختلف قسمت‌هايي از اين بناي باشکوه تخريب شده و بخش‌هايي از اين بنا هم در تعريض خيابان ملک تصرف شده و به خيابان اضافه شده است.
*‌ جادوي نور در شيشه‌هاي هفت رنگ قجري
بخشي که امروزه از اين بنا باقي است، حياطي وسيع در شمال و سفره‌خانه‌اي به وسعت همان حياط است که اين سفره‌خانه تمامي جبهه حياط را در برمي‌گيرد و فضاي سفره‌خانه به وسيله يک ارسي هفت دهنه به حياط پشتي و جنوبي وصل مي‌شود.
-
بعدها حياط خانه هم مسقف شده و از ارسي‌هاي سفره‌خانه و بقيه فضاها چيزي باقي نماند تا فضاي سه جبهه درهم ادغام شده و محيطي بزرگ و باشکوه براي تعزيه ترتيب داده شود. در سقف حياط يک نورگير بزرگ قرار دارد که هشت ضلعي است و با پنجره‌هاي سراسري زيبا روشنايي تعزيه را تأمين مي‌کند.
تالار پنج دري زيباي بخش شمالي محل دفن ملک‌التجار و همسرش است که بنا بر وصيت او در اين محل به خاک سپرده شده‌اند و مجموعه قسمت‌هاي حياط سرپوشيده، سفره‌خانه، حياط مقبره و ديگر اتاق‌هاي حياط داراي تزئينات فراوان آئينه‌‌کاري و گچ‌بري‌هاي زيبا و نمونه‌هاي زيبايي از تزئين ستون‌ها است. ستون‌هايي که در وسط حياط و سفره‌خانه سنگيني طاق را تحمل مي‌کند روکشي از چوب دارد، اما پايه ستون‌ها داراي تزئيناتي چشمگير است.
در زير فضاي سفره‌خانه زيرزميني با پنجره‌هاي شيشه‌اي زيبا قرار دارد و نورگيرهاي مشبک نور آن را از حياط تأمين مي‌کنند.
*‌ اولين نمونه تاريخي حمام خانگي
در گوشه جنوب شرقي بنا حمامي با سقف گنبدي زيبا و سکوهايي در اطراف قرار دارد که شبيه حمام‌هاي اوليه خانگي و از نمونه‌هاي خوب حمام قجري است.
انگورستان ملک از بناهاي باشکوه قاجار است که در سال‌هاي اخير در اختيار سازمان اوقاف قرار گرفته است و مسابقات قرآن و برنامه‌هاي زيباي تلويزيوني هم در آن برگزار و تهيه مي‌شود.
تزئينات اين بنا مبين هنر کاشي‌کاري و آئينه‌کاري گچ‌بري‌هاي زيباست که با جاذبه‌هاي خوب به عنوان يکي از ديدني‌ترين نقاط اصفهان مورد بازديد گردشگران داخلي و خارجي قرار دارد. اين اثر ثبت شده ملي در خيابان شريف واقفي و خيابان ملک در محله شيخ يوسف قرار دارد. لوکيشن خوبي که اين تالار زيبا دارد، باعث شده که فيلم‌ها و برنامه‌هاي تلويزيوني خوبي در اين محل برنامه‌ريزي، فيلم‌برداري و اجرا شود. نکته ديگر اينکه اين اثر تاريخي هم جاذبه ميراثي است و هم جاذبه مذهبي و فرهنگي و به سبب تابش زيباي نور در شيشه‌ها و رنگ‌هاي زيبايي که ايجاد مي‌شود، هريک خاصيتي جدا دارد؛ اين بنا از معروفيت خاصي برخوردار است. پنج دري زيباي اين خانه و درهاي چوبي زيبايش هم هنر منبت را به خوبي به بينندگان عرضه مي‌کند و تابش نورهاي رنگي در آب حوض وسط بنا چنان صحنه مسحورکننده‌اي ايجاد مي‌کند که آدمي به ياد باغ‌هاي بهشت و شکوه و شوري کبريايي و جلال و جبروتي الهي مي‌افتد. - آدرس : خيابان شريف واقفي - خيابان ملك - محله شيخ يوسف