رونق تولید ملی | چهارشنبه، ۲۴ مهر ۱۳۹۸

اماکن تاریخی خیابان ناصرخسرو تهران - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

اماکن تاریخی خیابان ناصرخسرو تهران

Loading the player...

دانلود

خیابان ناصرخسرو یا خیابان ناصریه یکی ازتاریخی‌ترین خیابان‌های شهر تهران است. این خیابان دارای بناهای تاریخی بسیاری از جمله شمس‌العماره و دارالفنون است.

اولین داروخانه و چاپخانه تهران نیز در این خیابان بنا شد. در حال حاضر این خیابان بورس لوازم پزشکی و تجهیزات پزشکی و لوازم آرایشی و کتاب و لوازم التحریر و لوازم دوربین می‌باشد.

خیابان ناصرخسرو از میدان توپخانه آغاز شده و در خیابان پانزده خرداد (بوذرجمهری) پایان می‌پذیرد. خیابان‌های صور اسرافیل و سعدی جنوبی در مسیر این خیابان قرار دارند.

دبیرستان مروی در خیابان ناصرخسرو، در مقابل بنای شمس‌العماره واقع شده‌است.

تاریخچه

تاریخ احداث این خیابان به ۱۲۸۵ باز می‌گردد، پیش از آن خندق قسمتی از ارگ سلطانی بوده‌است. پس از ساخت خندق جدید، خندق قدیم را پر کرده و آنرا به خیابان تبدیل می‌کنند و بفرمان ناصرالدین شاه «ناصریه» نام می‌گیرد. چهار سال بعد سامان دادن آن به امین حضور محول می‌شود و او پس از چند سال کوشش سروسامانی به این خیابان می‌دهد.

مسیرهای پیادهٔ گردشگری تجاری یکی از ارکان مهم درآمدزایی پایدار در کلان‌شهرها می‌باشد. در شهر تهران، خیابان ناصرخسرو بورس لوازم پزشکی و بهداشتی است. در این خیابان، مراکز فروش تجهیزات پزشکی و لوازم بهداشتی آرایشی، لوازم الکتریکی و وسایل عکاسی بسیاری وجوددارند. این خیابان همچنین در بین مردم به محلی برای عرضه غیر قانونی داروهای کمیاب و قاچاق شهرت دارد.

در سالهای اخیر به منظور احداث مسیر پیاده‌روی تجاری و گردشگری، کارهایی از سوی شهرداری، از جمله تخلیه انبارها و تبدیل خیابان به «پیاده راه» (مسیرهای پیادهٔ تجاری گردشگری) صورت گرفته‌است. با ایجاد مسیرهای پیاده گردشگری و تجاری می‌توان مدت زمان حضور مردم در این نقاط را افزایش داد و زندگی را به این محدوده‌ها بازگرداند. این در حالی است که آمارها به خوبی نشانگر خالی شدن محدوده‌های مرکزی پایتخت و اشغال آن توسط کارگاه‌ها و انبارهاست.

مواردی که برای ایجاد اینگونه مسیرهای تجاری، گردشگری یا فرهنگی بایستی در نظر گرفت عبارتند از: توجه به مسیرهای دسترسی سواره، تأمین پارکینگ و تأمین خدمات عمومی مورد نیاز جمعیت.

خیابان ناصرخسرو مرکز خرید تجهیزات پزشکی و دوربین عکاسی،فیلم بردار و تجهیزات مربوطه است.

بازارچه خیریه خانه کودک ناصر خسرو که زیر نظر انجمن حمایت از حقوق کودکان در جهت ارائه خدمات آموزشی و مددکاری به کودکان فعالیت می‌کند و (محلات ناصرخسرو، پامنار و بازار تهران) را در بر می‌گیرد، در خیابان ناصر خسرو، روبروی وزارت دارایی، کوچه خدابنده‌لو، کوچه دانشور واقع است.

در خیابان ناصرخسرو و کوچه‌ها و خیابان‌های اطرافش لوازم عکاسی، بورس وسایل و تجهیزات پزشکی و بهداشتی، کتابفروشی‌ها بخصوص کتب مذهبی، مواد صنعتی و شیمیایی، مراکز فروش لوازم بهداشتی و آرایشی، پوشاک پیدا می‌شود. کوچه مروی و کوچه خدابنده‌لو نیز که از قدیم در شمار اماکن معروف خرید محسوب می‌شده‌اند در مجاورت همین خیابان واقع شده‌اند، کوچه خدابنده‌لو بورس تجهیزات پزشکی و لوازم آرایش است و در کوچه مروی بیشتر پوشاک و بخصوص عتیقه‌جات و اجناس آنتیک عرضه می‌شود.

این خیابان یکی از کانونهای اصلی قاچاق دارو و فساد دارو در ایران است. تا جاییکه از آن بعنوان بزرگترین داروخانه ایران نام برده می شود.

کوچهٔ مروی (که در تداول عام کوچه مروی تلفظ می‌شود) یکی از کوچه‌های قدیمی شهر تهران است.

کوچه مروی و کوچه خدابنده‌لو از قدیم در شمار اماکن معروف خرید محسوب می‌شده‌اند و در مجاورت خیابان ناصرخسرو واقع شده‌اند.[۱] کوچهٔ مروی، کوچه‌ای شرقی-غربی است. این کوچه از سمت غرب و از خیابان ناصرخسرو مقابل شمس العماره شروع شده و به خیابان پامنار خاتمه می‌یابد.

کوچه مروی محل خرید و فروش اجناس آنتیک و پوشاک است. این محل یکی از مکان‌های تجمع معاودین ایرانی عراق است ((ایرانیانی که قبلاً ساکن عراق بودند)).

به دلیل وجود معاودین ومهاجرین عرب در این محل جلوه‌های فرهنگ و زندگی عربی را می‌توان در این کوچه و اطرافش مشاهد نمود. وجود تعدادی خوراک فروشی با تابلوهایی به زبان عربی (حاوی عباراتی چون ساندویج) روی آن نوشته شده‌است و عرضه خوراک‌هایی نظیر فلافل و کباب شاورما (ترکی) نشانگر این فرهنگ است.

خیابان ناصرخسرو، ساختمان شمس‌العماره، دبیرستان مروی، مسجد مروی، سرای مظفریان، بازار قدیمی مروی و مسجد آقامحمود یا مسجد حکیم، آثار تاریخی هستند که در اطراف و درون کوچه مروی قرار دارند. پروژه‌ای مرمتی در این کوچه انجام شده‌است.[۲] با این وجود گفته می‌شود که طرح‌هایی وجود دارد برای تبدیل این دبیرستان به پاساژ. یاداوری می‌شود که دبیرستان مروی ازمهمترین ومعروفترین مدارس ایران پیش ازانقلاب بود. افراد برجسته وبزرگی را تحویل جامعه علمی کشور داد. اما درآغاز دهه شصت وپس از آن مورد بی مهری آموزش و پرورش قرار گرفت تا اینکه بعداز شصت سال فعالیت علمی دراختیار حوزه علمیه مروی قرارگرفت تا در آینده (اندک اندک) تبدیل به واحد تجاری گردد

 

دارالفنون نام مدرسه ای است که به ابتکار امیر کبیر در زمان ناصرالدین شاه برای آموزش علوم و فنون جدید در تهران تأسیس شد. دارالفنون نخستین دانشگاه تاریخ ایران پس از اسلام می باشد. ساختمان دارالفنون در خیابان ناصرخسرو در مرکز شهر تهران جای گرفته است.

دارالفنون در روز یکشنبه ششم دی ماه ۱۲۳۰ برابر با پنجم ربیع‌ الاول ۱۲۶۸ قمری، سیزده روز پیش از قتل امیرکبیر در حمام فین کاشان و با حضور ناصرالدین شاه، آقاخان نوری صدراعظم جدید و گروهی از دانشمندان و معلمین ایرانی و اروپایی با ۳۰ نفر شاگرد رسماً گشایش یافت.

در روزنامه وقایع اتفاقیه آمده‌ است:

«در روز یکشنبه پنجم ماه ربیع نخستین از سال ۱۲۶۸ هجری مطابق سنه خامسه از جلوس سعادت مانوس، مدرسه مبارکه دارالفنون، واقعه در ارک محروسه تهران که بنا و انشاء از سال سابق شروع شده بود بر حسب امر فرمان مطاع افتتاح گردید و از آن تاریخ علوم مستظرف و فنون مستحدث و صنایع مستغرب که حکمای اروپا اساس آن‌ها را در ظرف چندین قرن برپا ساخته بودند در این تأسیس با تقدیس انتشار همی گرفت و اشتهار همی پذیرفت

در آن زمان هفت معلم اتریشی، آموزش محصلینی را که اغلب از خانواده‌های مهم و بانفوذ بودند، بر عهده داشتند. با وجود آغاز به کار مدرسه عملیات ساختمانی آن تا سال ۱۲۶۹ هجری قمری ادامه داشت. در سال ۱۳۰۴ قمری نیرالملوک وزیر علوم تالار نمایشی در مدرسه ساخت تا مکانی برای اجرای تئاتر باشد. از آن زمان درب اصلی مدرسه در خیابان همایون بسته و دری به خیابان ناصریه سابق و ناصر خسرو فعلی گشوده شد. بعدها با اعتراض سفیر انگلستان به ملیت اتریشی این افراد، چند استاد ایتالیایی، فرانسوی و آلمانی نیز به این افراد اضافه شدند. سه استاد ایرانی طب، عربی و جغرافیا و یک استاد فرانسوی مقیم ایران نیز بزودی به این جمع افزوده شدند.

نقشه ساختمان با استفاده از طرح عمارت سربازخانه ولیچ انگلیس در اواخر سال ۱۲۲۹ آماده و محمد تقی معمار باشی به احداث آن مأمور شد و کار را آغاز کرد. قسمت شرقی بنا در سال ۱۲۳۰ اتمام یافت. هشتاد سال پس از فعالیت و در سال ۱۳۰۸ (۱۳۴۸ قمری) ساختمان مدرسه به دستور اعتماد الدوله وزیر وقت معارف تخریب شد و ساختمان فعلی با نقشهٔ مهندسی روسی ساخته شد.

ساختمان مدرسه پنجاه اتاق مربعی چهار در چهار ذرعی داشت که در چهار طرف حیاط قرار گرفته بودند. وضعیت ظاهری همه این اتاق ها «منقش و مذهب» توصیف شده که مشخص است همه آنها دارای تزیینات چشم نواز نقاشی و گچبری رنگی بوده‌ اند. جلو اتاق ها ایوان و سایبان ساخته بودند. در وسط حیاط مدرسه حوض بزرگی قرار داشت که در اطراف آن باغچه‌ هایی برای کاشت درخت و ایجاد فضای سبز و گلکاری ایجاد شده بود. حد فاصل باغچه‌ ها را خیابان کشی و با آجرهای بزرگ معروف به قزاقی فرش کرده بودند. در ضلع شرقی و در پشت کلاس ها چندین مغازه ساخته بودند که وزارت علوم و معارف در بالاخانه آنها مستقر بود. در ضلع شمالی و پشت ساختمان مخابرات امروزی محوطه‌ ای وسیع با چند اتاق کوچک و بزرگ قرار داشت که مخصوص دانشجویان شعبه نظامی و بعد از آنها موزیک بود. دارالفنون مجهز به آزمایشگاه فیزیک و شیمی و داروسازی، چاپخانه، کتابخانه، سفره خانه یا غذاخوری بود. در یکی از اتاق های آن دو اسکلت برای آموزش دانشجویان پزشکی نگهداری می‌شد. در نیمه اول سال ۱۳۰۴ قمری نیرالملوک وزیر علوم با همکاری امین السلطان وزیر مالیه با خرید و تخریب خانه‌های ساکنان ضلع جنوبی مدرسه، تالار بزرگ نمایش را ساخت تا ناصرالدین شاه، که در سفر فرنگ با تئاتر آشنا شده بود، در آن به تماشای تئاتر بپردازد.

ساختمان دارالفنون زمان امیرکبیر هشتاد سال پابرجا ماند و با وجودی که همچنان قابل استفاده بود، در سال ۱۳۰۸ خورشیدی تخریب شد. در این سال میرزا یحیی خان اعتماد الدوله قراگزلو وزیر معارف وقت ساختمان اولیه را در هم کوبید و با نقشه و نظارت مارکف، مهندس روسی، ساختمان فعلی را به جای آن ساخت. علی اصغر حکمت وزیر فرهنگ وقت نیز در سال ۱۳۱۳ در شمال و جنوب، عمارتی را بر آن افزود.

در حال حاضر در ورودی بنا در شمال شرقی مدرسه و رو به خیابان ناصر خسرو باز می‌شود. این دروازه به شیوه معماری سنتی دارای طاق زنجیره‌ ای بلندی است. در دو سوی درگاه دو ستون استوانه‌ ای نقره‌ ای رنگ طاق این دروازه را نگه داشته‌ است. درست بالای در دو لنگه‌ای چوبی و قهوه‌ای رنگ مدرسه واژه دارالفنون و سال تأسیس آن ۱۲۶۸ قمری را بر کاشی نوشته‌ اند. این در که در یکی از چهار کنج مدرسه قرار دارد به فضایی هشتی مانند باز می‌شود که از سوی دیگر به فضای حیاط راه دارد. ساختمان دو طبقه مدرسه در زمینی مستطیلی بنا شده‌ است. در رأس هر چهار ضلع چهار پلکان مارپیچی طبقه پایین مدرسه را به طبقه بالا متصل می‌کند. در حاشیه بیرونی پله‌ ها نرده آهنی تو پری نصب شده‌ است که مانع از سقوط افراد می‌شود. ساختمان کنونی سی و دو کلاس درس دارد: دوازده کلاس در دو طبقه ضلع شرقی و به همان اندازه در ضلع غربی و هشت کلاس در دو طبقه ضلع شمالی. سالن های نمایش و غذاخوری نیز در ضلع جنوبی ساخته شده‌ اند.

عمارت قدیمی سرای روشن

- خیابان ناصرخسرو (نام قدیم: خیابان ناصریه حوالی درب اندرون)

- تاسیس سال ۱۳۱۱

-شاهکاری معماری که با الهام از سبک گوتیک و معماری های دوران کهن ایتالیا طراحی شده است همچنین  نماد فروهر در بالای این اثر خودنمایی می کند.

نشان پیکر بالدار که در دیدگاه متداول باستان‌شناسان و ایران‌شناسان، نگارهٔ اهورامزدا شناخته می‌شود، گاه به آن نام فروهر هم اطلاق می‌شود. نماد خورشید بالدار در فرهنگ خاورمیانه و در تمدن مصر، سوریه، و آشور تاریخی طولانی دارد و نماد فروهر اقتباسی از آن است. نامیدن این نماد به عنوان فروهر به قرن نوزدهم میلادی برمی‌گردد و مدرکی دال بر این که این نماد وابسته به دین زرتشتی باشد وجود ندارد. دانشمندان همواره در مورد نماد فروهر اختلاف نظر داشته‌اند. بسیاری از نوشته‌های علمی، این نماد را اهورامزدا می‌دانند، اما در دین زرتشت، اهورامزدا انتزاعی است و هیچ تصویری برای او قائل نیستند. تصویر انسانی بالای نماد بالدار، هیچ هویت خاصی ندارد و هیچ مدرکی هم دال بر این‌که تصویر زرتشت باشد، موجود نیست.

خیابان ناصریه که امروزه به نام خیابان ناصر خسرو شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین خیابان‌های تاریخی شهر تهران است که مجموعه‌ای از اتفاقات تاریخی و خاطره‌های جمعی در آن رقم خورده است. سرای روشن در نزدیکی ساختمان شمس‌العماره و در خیابان ناصر خسرو قرار دارد و یکی از ساختمان‌های زیبای این خیابان است. این ساختمان مربوط به دوره پهلوی اول و سال ساخت آن ۱۳۱۱ شمسی است. جداره این ساختمان که معماری خاص و متفاوتی نسبت به ساختمان‌های دیگر خیابان ناصرخسرو دارد، حفظ شده و از سرای روشن به‌عنوان یکی از اولین مجتمع‌های تجاری تهران یاد می‌شود. این بنا در اواخر دهه ۷۰ توسط مهندس صفامنش مرمّت گردید.

شَمس اُلعِماره یکی از بناهای تاریخی تهران، مربوط به دورهٔ قاجار و از شاخص‌ترین بناهای کاخ گلستان و برجسته‌ترین ساختمان ضلع شرقی مجموعه کاخ گلستان است. که کار ساخت آن از سال ۱۲۴۴ تا ۱۲۴۶ به طول انجامید که تاریخ بنایش (۱۲۸۴ قمری) را بحساب جمل «کاخ شاهنشاه» می‌نامند. دلیل برجسته بودن این سازه، بلندی، تزیینات و طراحی آن است..

شمس‌العماره دارای پنج طبقه و ۳۵ متر ارتفاع است که در زمان ساخت بلندترین ساختمان آن دوره در تهران بوده است و اولین ساختمانی بود که از فلز در سازهٔ آن استفاده کرده‌اند. کلیهٔ ستون‌های طبقات بالا و حفاظ‌ها چدنی هستند.

پیش از ساخته شدن سردر باغ ملی، این ساختمان به عنوان نماد شهر تهران شناخته می‌شد.

نمایی قدیمی از شمس‌العماره از خیابان ناصرخسرو

ناصرالدین شاه، پیش از سفر به اروپا و با دیدن تصاویر بناهای فرنگستان یا مانند عمارت عالی‌قاپو اصفهان، تمایل پیدا کرد بنایی مرتفع نظیر آنها در پایتخت خود ایجاد کند تا بتواند از بالای آن منظره شهر و دورنمای پیرامون را تماشا کند. ساخت این ساختمان در سال ۱۲۴۴ ه. ش به دستور ناصرالدین شاه آغاز و پس از دو سال به مباشرت دوستعلی‌خان نظام‌الدوله به پایان رسید. این ساختمان برای تماشای شهر تهران و اطراف آن توسط شاه و مهمانان او مورد استفاده بود. طرح و نقشه آن ظاهرا از معیرالممالک و معمار آن استاد علی محمد کاشی بود.سبک این بنا ترکیبی از معماری سنتی ایرانی و معماری غربی است.