جهش تولید | شنبه، ۱۰ آبان ۱۳۹۹

ارگ قورتان - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

ارگ قورتان

Loading the player...

 

روستای قورتان از توابع بخش بن رود شهرستان اصفهان، در موقعیت جغرافیایی 52 درجه و 33 دقیقه طول شرقی و 32 درجه و 27 دقیقه عرض شمالی، در فاصلة 19 کیلومتری جنوب شرقی هرند و 110 کیلومتری اصفهان واقع شده است. این روستا از شمال و شمال شرق به روستاهای شریف آباد و کبریت و از جنوب به روستای کفران محدود می‌شود. رودخانه زاینده‌رود از میان روستا جریان می‌یابد. ارتفاع روستای قورتان از سطح دریا 1480 متر و آب و هوای آن معتدل و خشک است.

روستای قورتان قدمتی بسیار کهن دارد. سنگ قبرهای گورستان باستانی آن، به دوره‌های تاریخی پیش از اسلام مربوط می‌شود. این روستا، در دوره حکومت سلسله‌های دیلیمیان و سلجوقیان، انبار مهمات و قلعه‌ای دفاعی بوده است. در نوشته‌های «ابن حوقل» از جغرافی‌دانان قرن چهارم ه‍.ق. به قلعه قورتان اشاره شده است.

مردم روستای قورتان به زبان فارسی با لهجه محلی سخن می‌گویند، مسلمان و پیرو مذهب شیعة جعفری هستند.

از مهم‌ترین آثار باستانی این روستا ارگ تاریخی و عظیمی است که قدمت آن به قرن سوم هجری قمری و به دوره دیالمه می‌رسد. این ارگ که در حدود 1100 سال قبل، ساخته شده است، نزدیک به 5 هکتار وسعت دارد و در ساخت آن از خشت و گل استفاده شده است. باروهای شمالی و جنوبی آن تقریباً 250 متر طول دارد. تعداد برج‌های دیدبانی آن 14 عدد بوده است که یکی از آن‌ها و قسمتی از حصار اصلی قلعه بر اثر طغیان و منحرف شدن مسیر زاینده‌رود تخریب شده است. ارگ، دو دروازة شمالی و جنوبی دارد. ابنیه تاریخی زیادی در این قلعه وجود دارد که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به 3 مسجد،‌یک حمام و دو قلعه کوچک خان‌نشین و بازار اشاره کرد. در بازار ارگ، کارونسرا، آسیاب و مغازه‌های نجاری، قصابی و سلمانی وجود داشته است که آثاری از آن‌ها به جا مانده است.

قسمتی از آب رودخانه زاینده رود از ضلع شمالی وارد ارگ می‌شده است و پس از طی مسیری طولانی در کنار بازار، از ضلع جنوبی خارج می‌شده و مجدداً به رودخانه زاینده رود می‌پیوسته است.

معروف‌ترین قلعه داخل ارگ، قلعه نواب است که قدمت آن به زمان قبل از ساخت ارگ و اوایل دوره اسلامی (بنی‌امیه) مربوط است. دومین قلعه داخل ارگ، قلعه باغچه گل نام دارد و قدمتی دیرینه دارد.

در طول سه دهه اخیر به دلیل افزایش جمعیت و کمبود فضای زیست، مردم روستا از قلعه خارج شده و در قسمت‌های شمالی و شرقی بیرون قلعه خانه‌سازی کرده‌اند. در حال حاضر، تعداد اندکی از مردم در داخل قلعه زندگی می‌کنند و بقیه ساختمان‌های قدیمی قلعه خالی از سکنه و در حال تخریب است.

بنای حسینیة‌داخل قلعه در گذشته، با معماری قلعه همسانی و سازگاری داشت، که متأسفانه این حسینیه، پس از بازسازی هویت تاریخی خود را زا دست داده است. در 200 متری ضلع جنوب شرقی قلعه و در حاشیه رودخانه زاینده رود، آثاری از مسجد جامع (معروف به مسجد جمعه) با مساحت دو هزار متر و در دو طبقه باقی مانده است. بزرگی مسجد، بیانگر جمعیت زیاد و تأکید بر انجام مراسم مذهبی در دوره ساخت می‌باشد. رو به روی مسجد جامع آب انباری است که به دوره شاه عباس صفوی تعلق دارد. در ضلع شمال غربی قلعه، کبوترخانه‌ای به ارتفاع 15 متر و قطر 43 متر به جا مانده است. در پایین دست کبوترخانه، محلی است که به اصطبل اسب‌های بهرام شاه معروف است. آثاری از یک چاه آسیاب قدیمی نیز در نزدیکی کبوترخانه به جا مانده است. مردم روستای قورتان آداب و رسوم متنوعی دارند. از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به مراسم ویژة ماه‌های محرم و صفر و «مراسم زار» اشاره کرد. «مراسم نخل گردانی» از جمله مراسم ویژه این ایام است. نخل تابوتی چوبین و نماد تابوت امام حسین (ع) است. نخل بزرگ قورتان، چهار پایه اصلی، برای استقرار بر روی زمین دارد. نخل بسیار سنگین است و وظیفه لباس پوشاندن و به دوش گرفتن آن به طور موروثی بر عهده دو طایفه بزرگ روستا است. در هنگام نخل گردانی جوانان و نوجوانان روستا برای برآورده شدن حاجات خود، چندین بار از زیر آن عبور می‌کنند. «علم گردانی» از دیگر مراسم ویژه سوگواری عاشورا در میان مردم قورتان است. عَلَم، چوبی بلند به ارتفاع پنج تا شش متر است که بر سر آن، پنجه‌ای برنجین قرار دارد و پارچة رنگین قیمتی بر آن می‌بندند. علم معمولاً، پیشاپیش صف سوگواران توسط علم‌دار حمل می‌شود.

طبل، دهل و سنج سازهای مورد استفاده در موسیقی مقامی روستای قورتان است.

بازی گوی و چوگان از بازی‌های رایج در بین مردم روستای قورتان هستند.

پوشاک، یکی از نمادهای فرهنگ عمومی مردم این روستاست. گرایش به استفاده از لباس‌های محلی، عمدتاً در بین دختران و زنان وجود دارد. استفاده از چادر شب در میان زنان و دختران، یکی از رسم‌های معمول است.

صنایع دستی روستای قورتان عمدتاً شامل بافت قالی و گلیم است.

از غذاهای محلی معروف این روستا می‌توان به آبگوشت، آش، کلاجوش و اشکنه اشاره کرد.

دسترسی: روستای قورتان از طریق شهرهای اصفهان، کوهپایه، هرند و ورزنه، با جادة آسفالت قابل دسترسی است.