جهش تولید | پنج‌شنبه، ۶ آذر ۱۳۹۹

سوغات همدان - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

سوغات همدان

Loading the player...

دانلود

همدان یکی از قدیمی ترین شهرهای ایران می باشد، اگر از آثار تاریخی و طبیعت زیبایش دل بکنید و سری به بازارهایش بزنید، خوراکی ها و صنایع دستی بی نظیری را خواهید دید. سوغات همدان تنوع بسیاری دارد بطوری که انتخاب از بین آن ها، برای هر مسافری دشوار است. اما از آنجا که قدمت شیرینی های همدان به بیش از چند صد سال می رسد و به قطب شیرینی سنتی غرب ایران معروف است میتوان شیرنی های این شهر را بعنوان بهترین سوغات تهیه کرد. از میان شیرینی های سنتی همدان انگشت پیچ، کماج و حلوا زرده شهرت بسیاری دارند همچنین شیره ی انگور در این شهر عمری طولانی دارد.   هچنین چرم همدان نیز از سوغاتی های این شهر تاریخی می باشد.

شهر همدان از جمله شهرهای مهم تولید و صادرکنندهٔ چرم در ایران است. سابقهٔ این صنعت در همدان چندان طولانی است که این شهر را شهر دباغخانه‌ها نیز نامیده‌اند. ویلیامز جکسن مستشرق و زبانشناس آمریکایی که در سال ۱۲۸۱ شمسی از همدان دیدار کرده‌است، در کتاب سفرنامهٔ جکسن می‌نویسد، بازرگانان از این شهر به عنوان انبار ایران یاد می‌کنند. از جمله کالاهای بازرگانی اجناس چرم را باید نام برد، زیرا همدان شهر دباغخانه هاست و همدانیان در ساختن و پرداختن و عمل آوردن پوست گاو و گوسفند و ساختن اشیاء مفید و اجناس تجملی ار آنها شهره‌اند.

تا اوایل حکومت پهلوی تولید چرم در شهر همدان از رونق بسیاری برخوردار بود، به طوری که چرم همدان و کالاهای چرمی ساخته شده از آن، شهرت جهانی داشت. از سال ۱۳۰۹ شمسی با ایجاد تغییراتی در نحوهٔ شهرسازی و به بهانهٔ کنترل بیماری‌ها و رعایت نکات بهداشتی، از ادامهٔ کار کارگاه‌های دباغی در داخل شهر جلوگیری به عمل آمد و این کارگاه‌ها در دو محل خارج از شهر استقرار داده‌شد. از سوی دیگر با ورود ماشین و کالاهای وارداتی از جمله کفش و کیف و غیره از میزان تقاضای چرم کاسته شد و از آن پس تولیدات بیشتر به منظور صادرات فراهم آمد.

تعریف چرم‌سازی

چرم‌سازی عبارتست از تهیه چرم از پوست حیوانات و جانوران بوسیلهٔ پاره‌ای مواد شیمیایی و اعمال فیزیکی و شیمیایی، که پوست از حالت ابتدایی خارج شده و به صورت ثابت و فاسد‌نشدنی در بیاید. به عبارت دیگر چرم‌سازی تغییر شکل دادن به پوست به کمک مواد دباغی و عملیات فیزیکی و شیمیایی و تهیهٔ چرم است.

پوست

از آنجا که تعداد دام‌ها در سطح استان همدان به حدی نیست که در تمام طول سال نیاز کارخانه‌ها و کارگاه‌ها را تأمین کند، پوست خام از سایر استان‌های کشور به این استان وارد می‌شود.

روش سنتی تولید چرم

نوشتار اصلی: چرم‌سازی سنتی

در گذشته زنان، مردان و کودکان بسیاری در همدان به این کار اشتغال داشتند، و از آنجائیکه کاری سنگین بود، مردان تمام مراحل ساخت چرم را انجام می‌دادند و زنان به جدا کردن پشم از پوست ها، شستن پشم‌ها و ریسندگی پشم‌ها برای تبدیل نخ و غیره اشتغال داشتند، با تداول روش ماشینی، ساخت چرم به شیوهٔ سنتی کنار گذاشته شد ولی بطورکلی از بین نرفت و عده‌ای از علاقه‌مندان تولید چرم سنتی در کنار شغلی دیگر به کار خود ادامه دادند. در چند سال اخیر به دلیل گسترش بازار فروش چرم سنتی این شیوهٔ تولید رونق بیشتر یافته و به دلیل نداشتن ضایعات و پس آب های سمی مورد توجه قرار گرفته‌است.

انواع چرم سنتی

از انواع چرم های سنتی که در گذشته در شهر همدان تهیه می‌شد، می‌توان از موارد زیر نام برد:

  • چرم همدان:این نوع چرم از پوست گاو تهیه می شده است و برای رنگ آن از گِل وَرز که رنگ نارجی به دست می داده، استفاده می‌کردند. این چرم چنان که از نام آن پیداست مخصوص شهر همدان بوده و در هیچ جای ایران به خوبی همدان ساخته نمی‌شده‌است.
  • چرم ساغری:از پوست اسب و الاغ ساخته می‌شده‌است.
  • تیماج:چرم تهیه شده از پوست بز بوده‌است.
  • می‌شن:از پوست گوسفند تهیه می‌شده و از آن برای آستر کفش، همیان (کمربندی که در آن پول می‌گذاشتند و بیشتر در سفر به کمر می‌بستند)، جلد کتاب، پوستین و غیره استفاده می شده‌است.
  • پادوش:از پوست گاو تهیه می‌شده و از آنجا که چرم ضخیمی بوده از آن به عنوان زیرهٔ کفش استفاده می‌شده‌است.
  • چرم گاومیش: از پوست گاومیش تهیه می‌شده و به دلیل ضخامت از آن به عنوان زیرهٔ کفش استفاده می‌شده‌است.
  • چرم دوبور:از پوست بز نر ۲ ساله تهیه می‌شود.
  • تودلی، زیرشکمی، کله پوست، گردن:از آنها برای پر کردن داخل کفش، کفهٔ کفش و غیره استفاده می‌شد.

 

از شیرینی هایی که به عنوان سوغات همدان شناخته می شود شیرینی کماج و نان شیرمال است که دارای قدمتی طولانی است .در زمانهای گذشته که حمام عمومی وجود داشت و به صورت امروزی در هر خانه ای حمام نبود سر حمام در صبح شیر و کماج و شیر مال استفاده می شد و زنها این شیرینی ها را در خانه درست می کردند و به عنوان سوغات از آنها استفاده می کردند. از زرده تخم مرغ ، آرد شکر ، ماست می توان کماج و شیرمال را تهیه کرد . فرق شیر مال و کماج هم این است که شیرمال حالت بیسکویت مانند داشته کمی خشک و کوچک است ولی کماج بزرگتر است و نرم می باشد.

طرز تهیه کماج

مواد لازم

  • آرد برنج 2 لیوان
  • آرد قنادی 1 لیوان (هرچقدر که آرد قنادی بیشتر باشه کماج نرمتر میشه ,پس اگه خواستین کماج نرم تری داشته باشین میتونین از میزان آرد برنج کم کنین و به همون میزان به آرد قنادی اضافه کنین )
  • ماست نصف لیوان
  • تخم مرغ 3 عدد
  • زیره سیاه ساییده شده یک قاشق غذاخوری
  • بیکینگ پودر 2 قاشق چای خوری
  • زردچوبه دو قاشق چای خوری یا زعفران به میزان لازم برای رنگ گرفتن کماج(من چون زعفرون نداشتم از زردچوبه استفاده کردم)

نمک نصف قاشق چای خوری

آرد برنج رو با 1.5 لیوان آب مخلوط کنید و به اندازه ی 10 دقیقه اجازه بدین تا خیس بخوره.

سپس تمام مواد رو به اون اضافه کنید و با هم خوب مخلوط کنید. اگر احساس کردین که میزان زعفران یا زردچوبه ی بیشتری نیاز دارین به مواد اضافه کنین چون کاملا سلیقه ایه.

تابه رو روی حرارت بذارین و مقداری روغن داخلش بریزین تا به جوش بیاد سپس با استفاده از قالب یا مثل من به کمک یه ملاقه کماج رو قالبی درست کنید.

بعد از اینکه یک طرف اون کاملا طلایی شد برگردونش کنین تا طرف دیگشم طلایی بشه. میتونین تمام مواد رو یک جا داخل تابه بریزین و بعد از طلایی شدن یک طرفش اونو برگردون کنین تا طرف دیگشم بپزه و طلایی شه.

شما میتونین کماج رو با شیره ی خرما یا شیره ی انگور و هر مربایی که خواستین نوش جان کنید. البته باید این نکته رو یادآوری کنم که شما برای شیرین شدن کماج میتونین داخل موادش شکر رو هم اضافه کنین اما موقع سرخ کردنش حتما حرارت رو کم کنید تا کماج بخاطر داشتن شیرینی نسوزه.

 

طرز تهیه نان سنتی شیرمال

مواد لازم:
آرد: 6-5 فنجان
روغن: دو سوم فنجان
 زرده تخم مرغ: 2 عدد
شير: يك فنجان
شكر: دو سوم فنجان
مايع خمير: يك قاشق سوپخوري
نمك: يك قاشق چايخوري
آب ولرم: به مقدار كافي
زنجبيل: يك قاشق چايخوري براي تزئين
كنجد: يك سوم فنجان
كره و شير: كمي

طرز تهيه :
مايع خمير و يك قاشق مرباخوري از شكر را در شير گرم حل كرده و مي گذاريم تا كاملاً پف كند. آرد را در ظرف بزرگي ريخته، روغن، شكر، زرده تخم مرغ و در میل دارید زنجبيل را هم به افزوده و آب را به تدريج به آن اضافه كرده و مخلوط را خوب به هم مي زنيم، كه خمير به دست آمده نرم باشد. 5 يا 6 دقيقه خمير را خوب ورز داده و آن را به 4 يا 6 قسمت مساوي تقسيم و گلوله، گلوله مي كنيم. روي خمير را مي پوشانيم، تا جا بيفتد. سپس سيني فر را كمي چرب كرده و با وردنه هر يك از گلوله ها را به قطر يك و نيم سانتي متر پهن و به شكل بيضي در مي آوريم. آن را در سيني فر قرار داده و با قالب گرد روي خمير را نقش مي دهيم. كنجد و زرده تخم مرغ را با يك قاشق مرباخوري مخلوط كرده و روي خمير مي ماليم. سيني را در وسط فر با حرارت 350 درجه گذاشته، تا نان پخته و طلايي شود. سپس سيني را از فر خارج كرده، نان را بگذاريد كمي سرد شود، بعد روي آن كمي شير مي پاشيم و كره مي ماليم، كه نان براق و نرم شود. نان ها را دو به دو از پشت به هم مي چسبانيم و در داخل نايلون مي گذاريم، تا خشك نشوند.